ތައުޙީދުގެ ބައިތައް ކުރުގޮތަކަށް

އަލްއަޚް އަޙްމަދު މިޙްސަން މުޙައްމަދު

1- ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ: ﷲ ތަޢާލާ އަކީ ހުރިހާ އެއްޗެއްގެ ރައްބުވަންތަ އިލާހުކަމަށް އިޤުރާރު ވުމެވެ. އަދި އެންމެހާ ތަކެއްޗެއް ޚަލްޤު ކުރައްވާ އެތަކެއްޗަށް ރިޒުޤުދެއްވާ އެތަކެތި އެއިލާހަކަށް މިލްކުވެވޮޑިގެންވާ އިލާހުކަމަށް އިޤުރާރުވުމެވެ.

Read more...

ތައުޙީދުގެ އަހުލުވެރިޔާ އެއްވެސް ޙިސާބަކާއި އަދި ޢަޛާބަކާ ނުލައި ސުވަރުގެ ވަންނަހުއްޓެވެ

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ

ަތައުޙީދުގެ އަހުލު ވެރިންނަކީ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެންމެ ލޯބިވެ ވޮޑިގެންވާ މީހުންނެވެ. ތައުޙީދު ބަރާބަރުކޮށް ތައުޙީދުގައިވާ ގޮތުގެމަތީން ޢަމަލުކުރާ މީހާ އެއްވެސް ހިސާބަކާއި، އަޛާބަކާއި ނުލައި ސުވަރުގެ ވަނާނެއެވެ.

ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
إِنَّ إِبْرَاهِيمَ كَانَ أُمَّةً قَانِتاً لِلّهِ حَنِيفاً وَلَمْ يَكُ مِنَ الْمُشْرِكِينَ -النحل : 120-
މާނައީ: "ހަމަ ކަށަވަރުން އިބްރާހީމް(ޢަލައިހިއްސަލާމް) ވެވަޑައިގެންނެވީ ﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަން ކުރެވޭ ހުރިހައި ތަކެތިން ދުރުވެ ވަޑައިގެން ހަމައެކަނި ﷲއަށް ކިޔަމަން ތެރިވެ ވަޑައިގެންވާ (ތައުޙީދުގެ) ނަމޫނާއެއް ކަމުގައެވެ. އަދި އެކަލޭގެފާނު މުޝްރިކުންގެ ތެރެއިން ވެވަޑައިނުގަންނަވައެވެ."

އަދި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އިބްރާހީމްގެފާނަށް ތަޢުރީފް ވަޙީ ކުރައްވައި އިބްރާހީމްގެފާނީ އާޚިރަތް ދުވަހުން ވެސް ޞާލިޙް މާތް މީހުންގެ ތެރެއިންވާ ބޭކަލަކު ކަމުގައި އެންގެވިއެވެ. ފަހެ އިބްރާހީމްގެފާނަށް މިމަތިވެރި ދަރަޖަ ލިބިވަޑައިގަތީ އިބްރާހީމްގެފާނު ތައުޙީދުގެ ފުރިހަމަ ދީން މަތީ ޘާބިތުވެ ވަޑައިގެން ހުންނެވި ކަމުންނެވެ. އާދެ ﷲ ފިޔަވައި ބާތިލް ގޮތުގައި އަޅުކަން ކުރެވޭ ހުރިހައި އެއްޗިއްސަކުން ދުރުވެ ވަޑައިގެން ހުންނެވި ކަމުންނެވެ.

ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މުއުމިނުންނަށް މަދަޙަ ވަޙީ ކުރައްވައި އަންގަވައެވެ.
(وَالَّذِينَ هُمْ بِرَبِّهِمْ لَا يُشْرِكُونَ) -المؤمنون: 59-
މާނައީ: "އެމީހުންނަކީ (ފުރިހަމަ މުއުމިނުންނަކީ) އެމީހުން ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާނގެ ރަސްކަންފުޅާއި ހަމަ އެކައްޗަކާއިވެސް ޝަރީކަ ނުކުރާ މީހުންނެވެ."

ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ގެ މިއުންމަތުން ހަތްދިހަހާސް މީހުން އެއްވެސް ހިސާބަކާއި އަޛާބަކާއި ނުލައި ސުވަރުގެ ވަންނާނޭ ކަމުގައި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިޢުރާޖުއަރާވަޑައިގެންނެވި ރޭގައި އެންގެވުނެވެ. އަދި އެމީހުންނަކީ ތައުޙީދާ ޚިލާފް ވާގޮތުގެމަތިން ފަންޑިތަ ހަދާ އަދި މިނޫން ވެސް އެބާވަތުގެ ޝިރުކުގެ އަސަރުވެސް ހުރި ކަންކަމުން ދުރުވެ ހަމަ އެކަނި އެމީހުން ހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި އިލާހުގެ ހަޟުރަތައް ވަކީލް ކުރާ މީހުން ކަމުގައި ހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. (ބުޚާރީ އަދި މުސްލިމް)
__________________________________-
ސުވާލު:
(1) އެއްވެސް ހިސާބަކާއި އަޛާބަކާއި ނުލައި ސަވަރުގެ ވަންނާނެ މީހުންނަކީ ކޮން ބައެއް ހެއްޔެވެ؟
(2) އިބްރާހީމްގެފާނުންގެ މާތްކަން ބަޔާންކުރާ އާޔަތެއް ބަޔާންކުރޭ؟
(3) މުއުމިންނަށް މަދަޙަ ވަޙީ ކުރެއްވުމުގެ ސިފައެއް ބަޔާން ކުރޭ!
-----------------------------------------------------
އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއް ތައުޙީދި" ފޮތުން ނަގާފައި

Read more...

ފުންކޮށް ވިސްނާލައްވާ ބައްލަވާށެވެ

އަލްއަޚް ޢަބްދުﷲ ރަޝީދު

الله تعالى އަށް ފަށްފަށުން ޙަމްދުކުރަމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ މުސްލިމު ދިވެހި ދަރިންނަކީ އިސްލާމްދީންދެކެ ލޯބިވާ ބައެއްކަމާއި މެދު ޝައްކެއްތެވެ. ކޮންމެއެކަސް ދިވެހި ޤައުމަކީ އިސްލާމީ ޤައުމެކެވެ. މިހާތަނަށްވެސް ސައްތައިން ސައްތަ އިސްލާމީ ޤައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް މުސްލިމް ދައުލަތެކެވެ. ދުނިޔެ މަތީގައި އިންސާނާއަށް ލިބޭނެ ބޮޑު ނިޢުމަތްތަކުގެ ތެރެއިން އެއް ނިއުމަތް ލިބިފައިވާ މީސްތަކުންތަކެއް އުޅެމުންދާ ކުޑަކުޑަ މުޖުތަމައެކެވެ.

އާއެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ ހިދާޔަތަކީ އިންސާނަކަށް ލިބޭނެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ނިއުތެވެ. އިސްލާމްދީން ނިޢުމަތަކަށްވަނީ އެއީ ބޮޑުމުދާ ގަޑެއްކަމުގައި ނުވަތަ ފައިސާތަކަށް ވީމައެއްނޫނެވެ. ނުވަތަ ބޮޑެތި އުސް އިމާރާތްކަކެއްވީމައެއް ނުމެނޫންމެވެ. އެހެނެއްކަމަކު އިސްލާދީން އެއީ އިންސާނިތްޔަތުގެ ހުންގާނަށްވީތީއެވެ. މިހުވަފެނީ ޙަޔާތް ދޫކޮށް ޙަޤީޤީ ޙަޔާތް އާދެ އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިއްބައިދޭ ވަޞީލަތަށް ވީތީއެވެ. މުޖުތަމަޢުތަކުން ބޭއިންސާފާއި ނުބައި ރޭވުނަތައް ނެތިކޮށް، އަދުލްއިންސާފާއި ހެޔޮގޮތް ހޯދައިދޭ މަގުކަމުގައި ވިތީއެވެ. ނާމާންކަމާއި ބިރުވެރިކަން އެއްކިބާކޮށް، އަމާންކަމާއި ހަމަޖެހުން ލިއްބައިދޭ ސަބަބަށްވީތީއެވެ. ތަހްޒީބާއި ތަމައްދުނުގެ އަސްލުކަމުގައި ވީތީއެވެ. އެހެންކަމަށް ވީހިނދު މުޖުތަމަޢަށް އަދުލްއިންސާފާއި ހެޔޮގޮތް ބޭނުންނަމަ، އަމާންކަމާއި ހަމަޖެހުން ބޭނުންނަމަ، ތަހްޒީބާއި ތަމައްދުނު ބޭނުންނަމަ، އަޅުނޑުމެންނަށް އެދިމާއަށް ދުއްވައިދޭނެ ހުންގާނެއް ބޭނުން ވާނެކަމާއިމެދު ޝައްކެއްނެތެވެ. އާދެ އެ ހުންގާނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ. އެދީން ރަގަނޅަށް ދެނެގަތުމެވެ. الله تعالى އީ ކޮން ފަރާތެއްކަން ދެނެގަނެ، ޙައްޤުގޮތުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކޮށް، ހަމައެކަނި އެއިލާހަށް އަޅުކަންކުރުމެވެ. އިސްލާމްދީނުގެ އަސާސީ އަސްލުތައް ދެނެގަނެ އެއަށް އަމަލުކުރުމެވެ. الله تعالى ގެ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم އީ الله تعالى ފޮނުއްވި ޙައްޤުރަސޫލެއްކަން ދެނެގަނެ، އަދި އެކަލޭގެ ފާނު ގެނެސްދެއްވި ކަންކަމުގައި ހިފާ ނަހީކުރެއްވި ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ.
އޭ މުސްލިމް އޚުންނާއި އޚުތުންނޭ! އޭ ދިވެހި ދަރިންނޭ! ނިންކަން ފުންކޮށް ވިސްނާބައްލަވާށެވެ. "ތައުޙީދު" މިއީ ކޮންއެއްޗެއްހޭ؟ އަހައިފިނަމަ ޖަވާބު އެނގެނީ ކިތައް ދިވެހިންނަށްބާ؟ އާއެކެވެ. ތައުޙީދޭ ބުނެފިނަމަ އެއީ ކޮން އެއްޗެއްކަން އެގޭ ދިވެހިން މަދުކަމީ ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިވެހި މުސްލިމު އަޚުންނާއި އުޚުތުންގެ ހާލަތައް ބަލާ އިރު އިސްލާމްދީނުގެ އާއްމު އެންމެ އަސާސީ ބައިތައްވެސް ނޭނގޭ ކަމީ، މިހާތަނަށް އައި އިރު ދިވެހިންނަށް އިސްލާމްދީނުގެ ޢިލްމު އުގަންނައި ދެވިފައި ނުވާކަމުގެ ހެއްކެވެ. މިމަތިވެރި ދީނުގެ މާތްވި އުސޫލުތައް ނޭނގޭކަމުގެ ބޮޑު ދަލީލެކެވެ. އެންމެ ކުޑަމިނުން ދީނަކީވެސް ކޮން އެއްޗެއްކަން އޭގެ ޙައްޤުގޮތުގައި ނޭނގޭ ކަމުގެ މިސާލެކެވެ. އެހެންކަމުން އަދިވެސް އިތުރަށް މިކަމާ ވިސްނަވާ، ތައުޙީދުގެ ކޮންމެވެސް މިން ވަރެއް އުގެނުމަށް ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަމާ ހިންގަވާށެވެ.
ތައުޙީދަކީކޮބާހެއްޔެވެ؟ އަދި އޭގެ ބައިތަކަކީ ކޮބާހެއްޔެވެ؟
ތައުހީދުގެ ލަފްޒީމާނައަކީ އެއްޗެއް އެކަނިވެރި ކޮށްލުމެވެ. ނުވަތަ އެއްމެ އެއްޗެއްކަމުގައި ހެދުމެވެ. ނުވަތަ އެންމެ ފަރާތެއްކަމުގައި ހެދުމެވެ. ނުވަތަ އެންކައުވަންތަ ކުރުމެވެ.
ޝަރުޢީގޮތުން ތަޢުޙީދުގެ މާނައަކީ الله تعالى އެއީ ވޮޑިގެންވާފަރާތެއްކަމަށް އީމާންވެހުރެ ރައްބުވަންތަކަމުގައި އާއި އިލާހުވަންތަކަމުގައި އެއިލާހުގެ އިސްމުފުޅުތަކާއި ޞިފަފުޅުތަކުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ.
الله تعالى ވަނީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އެތަށް އާޔަތެއްގައި ތައުޙީދު ނުވަތަ الله تعالى އެއްކައުވަންތަކުރުމާއި އެކަމުގެ ބައިތަކާއި ބެހޭގޮތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް އުގަންނައި ދީ ބަޔާންކޮށްދީފައެވެ.

ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ފުރަތަމަ ސޫރަތްކަމުގައިވާ الفاتحة ގައި الله تعالى ވަޙީކުރައްވާފައިވާ الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِينَ ގައިވާ (لله) މިލަފްޒުން ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ ނުވަތަ އަޅުކަންކުރުމުގައި الله تعالى އެއްކައުވަންތަކުރުން ޘާބިތުކޮށް ދަލާލަތުކޮށްދެއެވެ. އަދި (رب العالمين) އިން ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ ނުވަތަ ރައްބުވަންތަކަމުގައި الله تعالى އެއްކައުވަންތަކުރުން ޘާބިތުކޮށް ދަލާލަތުކޮށްދެއެވެ. (އެބަހީ އެއްޗެހި އުފައްދައި ޚަލްޤުކުރެއްވުމާއި އެތަކެތި ބަލާ ގެންގުޅުމާއި އެތަކެއްޗަށް ރިޒްޤުދެއްވައި ހުރިހާ ކަމެއް ކޮށްދެއްވަނީވެސް الله تعالى ކަން ހިތުގެ އަޑިން ޔަޤީންކޮށް ހަމައެކަނި الله تعالى އަށް އެކަން ނިސްބަތްކުރުންޘާބިތުކުރުމެވެ.) އަދި މިސޫރަތުގައި الله تعالى ވަޙީކުރައްވާފައި الرَّحْمَنِ الرَّحِيمِ އިން އެއިލާހަށް ނިސްބަތްވާ ހުރިހާ ސިފަފުޅުތަކެއްގައި އާއި ނަންފުޅުތަކެއްގައި އެ އިލާހު އެއްކައުވަންތަކަން ޘާބިތުކޮށްދީ އެކަމަށް ދަލާލަތު ކޮށްދެއެވެ. ތައުޙިދުއް ރުބޫބިއްޔާ އަށް ދަލާލަތު ކޮށްދެއްވަމުން އަދިވެސް الله تعالى ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. مَالِكِ يَوْمِ الدِّينِ . ހަމަ އެހެންމެ އަޅުކަމުގައި الله تعالى އެއްކައުވަންތަ ކުރުމަށް ދަލާލަތުކޮށްދެއްވަމުން ވަޙީކުރަށްވާފައި ވެއެވެ. إِيَّاكَ نَعْبُدُ وَإِيَّاكَ نَسْتَعِينُ . ތައުޙީދު ނުވަތަ الله تعالى އެއްކައުވަންތަކުރުމުގެ ބައިތަކައި އޭގެ ތަފްޞީލު އުގަންނައިދީ ބަޔާންކޮށްދޭ މިފަދަ އެތައް އެތައް އާޔަތްތަކެއް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި الله تعالى ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައި ވެއެވެ. މުޅިޤުރުއާން ވެސް އަޅުގަނޑުމެނނަށް ތައުޙީދު ބަޔާންކޮށްދެއެވެ. އެހެންކަމުން މަޝްހޫރު ހަތަރު މަޒުހަބު (ހަނަފީމަޒުހަބާއި މަލިކީ މަޒުހަބާއި ޝާފިޢީ މަޒުހަބާއި ހަންބަލީ މަޒުހަބުގެ) އިމާމުން ފަދަ އުއްމަތުގެ ސަލަފުއްސާލިހުން ތައުޙީދު ބަޔާންކޮށްދެއްވާ އޭގައި ތިން ބައެއްވަކަމަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައި ވެއެވެ. އެއީ ކުރިން ވެސް ބަޔާންވެދިޔަ ފަދައިން ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ އާއި ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ އަދި ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞީފާތެވެ.
ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ އާއި ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ އަދި ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞީފާތަކީ ކޮބާ؟
ތައުޙީދުލް އލޫހިއްޔާ އަކީ: ހުރިހާ އަޅުކަމެއްގައި الله تعالى އެކައުވަންތަކުރުމެވެ. އެބަހީ ހުރިހާ އަޅުކަމެއް الله تعالى އަށް ޚާލިޞްކުރުމެވެ. އެއްވެސް އަޅުކަމެއްގައި އެއިލާހާއި އެއްވެސް ފަރާތެއް ޝަރީކު ނުކުރުމެވެ. ނުވަތަ ބައިވެރި ނުކުރުމެވެ.
އަޅުކަމަކީ ރަސޫލާ صلى الله عليه وسلم ގެނެސް ދެއްވި ގޮތަށް الله تعالى އަށް ކިޔަމަންތެރިކަން އަދާކުރުމެވެ. އަދި ބަސްތަކާއި ފެންނަކަންކަމާއި އަދި ނުފެންނަކަންކަމުގެ ތެރެއިން الله تعالى ލޯބިވެ ވޮޑިގަންނަވާ ކޮންމެ ބަހަކާއި އަމަލެކެވެ.
ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ އަކީ: الله تعالى ކުރައްވާ ކޮންމެ ކަމެއްގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ. އެއިން އެވެސްކަމެއްގައި އެކަލާނެގެ އާ އެއްވެސް ފަރާތެއް ބައިވެރި ނުކުރުމެވެ. މިސާލަކަށް ޚަލްޤުކުރެއްވުމާއި، ރިޒްޤުދެއްވުމާއި، މަރުގެންނެވުމާއި ދިރުންވުން ފަދަކަންކަމެވެ.

ތައުޙިދުލް އަސްމާއި ވައްޞިފާތަކީ: ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން ސާބިތުވާ الله تعالى ގެ ނަންފުޅުތަކާއި ޞިފަފުޅުތައް އެއްވެސް ތަޢުވީލު ކުރުމަކާއި ވައްތަރު ބަޔާންކުރުމަކާއި ނުލައި އެއިލާހުގެ ޒާތުފުޅަށް ނިސްބައި ކުރުމެވެ. الله تعالىވަޙިކުރައްވާފައި ވަނީ لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ "އެއިލާހާއި އެއްފަދަ އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ."
އަހަރެމެންނަކީ ޙައްޤުގޮތުގައި الله تعالى އެއްކައުވަންތަކުރާ މުއައްޙިދުންކަމުގައި ލައްވާ، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ހަޤީޤީ ބާއްޖަވެރިންކަމުގައި ލައްވާށި. އާމީން

Read more...

ތައުޙީދުގެ މާތްކަން

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ

ތައުޙީދުގެ މާތްކަމާއި ތައުޙީދުގެ އަހުލުވެރީންނަށް ހުރި ޘަވާބާއި ނިޢުމަތަކީ ހިމަނާ ކޮޅުންލާކަށް ހުރި ކަމެއްނޫނެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަހުގެ ބިރުވެރިކަމާއި ނުރައްކަލުން ސަލާމަތް ވެގެންވާ ބަޔަކީ ހަމައެކަނި ތައުޙީދުގެ އަހުލުވެރިންނެވެ.

ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.

الَّذِينَ آمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُوْلَئِكَ لَهُمْ الأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ (الانعام 82)
މާނައީ: "ﷲއަށް އީމާންވެ، އަދި އެއީމާންކަމާ އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އަނިޔާއެއް (ޝިރުކެއް) ނުކޮށް، މަސްހުނިނުކޮށް ތިބި މީހުން ދަންނައެ، އަމާން ކަމުގައިވާނީ ހަމަ އެމީހުންނެވެ. އަދި ތެދު މަގުގައިވާ މީހުންނަކީ ހަމައެއީއެވެ."

އައްތިރްމިޛީ ގައި އަނަސް ރަޟިޔަﷲ ޢަންހުގެ ކިބައިން ރިވާ ވެގެންވެއެވެ. އޭނާ ވިދާޅުވިއެވެ. ﷲގެ ރަސޫލާ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘް ކުރެއްވީތީ ތިމަން އެއްސެވީމެވެ. قَالَ الله تَعَالَى يَا ابْنَ آدَمَ إِنَّكَ لَوْ أَتَيْتَنِي بِقُرَابِ الْأَرْضِ خَطَايَا ثُمَّ لَقِيتَنِي لَا تُشْرِكُ بِي شَيْئًا لَأَتَيْتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً (رواه الترمذي (3540) وحسنه ، وحسنه الألباني) މާނައީ: "މާތް ﷲވަޙީ ކުރެއްވިއެވެ. އޭ އާދަމުގެ ދަރިޔާއެވެ. ކަލޭ ތިމަން އިލާހުގެ ހަޟުރަތަށް އައިސް ތިމަން އިލާހާ ބައްދަލުވާ ހިނދު ބިން ފުރޭހައި ފާފައައިގެން އައި ނަމަވެސް، ތިމަން އިލާހާ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗަކާ ޝަރީކުނުކޮށް ހުރިކަމުގައިވާނަމަ، އެހާ ގިނައިން ފާފަ ފުއްސެވުން ތިމަން އިލާހު ދެއްވާހުށީމެވެ."

މިބަސްފުޅުން އެނގޭ ކަމަކީ އާދަމުގެ ދަރިޔާ ކިތަންމެ ބޮޑު ފާފައެއް ކުރިކަމުގައި ވީނަމަވެސް ޝިރުކު ނުކޮށް ހުރިއްޔާ، ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ، އެފާފަ އޭނާގެ ކިބައިން ޢަފޫ ކުރައްވައި ފުއްސަވައި ފާނެކަމެވެ. އަދި ޝިރުކު ކުރުމުގެ ފާފަ ނުފުއްސަވާނެކަމެވެ.


ސުވާލު:
(1) ޤިޔާމަތް ދުވަހުގެ ނުރައްކަލުން އަމާން ވެގެންވާ ބަޔަކީ ކޮން ބައެއް ހެއްޔެވެ؟
(2) ތައުޙީދުގެ މާތްކަމުގެ މައްޗަށް ދަލީލް ކުރާ އާޔަތެއް ބަޔާން ކުރޭ!
(3) ތައުޙީދުގެ އަހުލުވެރިން ޤިޔާމަތް ދުވަހުން ސަލާމަތްވާނޭ ކަމުގެ މައްޗަށް އިޝާރާތް ކުރާ ހަދީޘެއް ބަޔާން ކުރޭ!
________________________________
އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއް ތައުޙީދި" ފޮތުން ނަގާފައި

Read more...

ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞިފާތި

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ

ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞިފާތި އަކީ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ނަން ފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅު ތަކުގައި އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ. އެބަހީ؛ ކީރިތި ޤުރުއާނުންނާއި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ދޫފުޅުން އެނގި ބަޔާން ވެގެންވާ ﷲ ގެ އެންމެހައި ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް އެއިލާހުގެ ޒާތުފުޅާއި ލާއިޤުވެގެންވާ ގޮތުގެ މަތީން އެއްވެސް ތަޙްރީފެއް ނުކޮށް ތަޢްޠީލެއް ނުކޮށް އަދި ތަކްޔީފެއްވެސް ނުކޮށް އެއިލާހަށް އެކަނި ހުރި ކަމުގައި ޤަބޫލުކޮށް ސާބިތު ކުރުމެވެ.

އަދި، އެއިލާހުގެ އެންމެހައި ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް އެއިލާހު ހެއްދެވި މަޚްލޫޤުންގެ ނަންތަކާއި، ސިފަތަކާއި ތަފާތުވެގެންވާ ކަމުގައި ޔަޤީންކޮށް ކަށަވަރު ކުރުމެވެ. އަދި އެއިލާހަށް އެންމެ ރިވެތި ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް ވާކަމުގައި ޤަބޫލްކޮށް އީމާންވުމެވެ.
ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.

وَلِلَّهِ الأَسْمَاءُ الْحُسْنَى فَادْعُوهُ بِهَا (الاعراف 180)
މާނައީ: "ﷲއަށް އެންމެ ހެއުވެގެންވާ ނަން ފުޅުތައް ވެއެވެ. އެއިން އެއިލާހު އަށް ތިޔަބައިމީހުން ދުޢާ ކުރާށެވެ."

އަދި އެހެން އާޔަތެއްގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ (آل عمران 146)
މާނައީ: "ކެތްތެރިންނަށް ﷲ ލޯބި ވޮޑިގެން ވެއެވެ"

މި އާޔަތުން މިބަޔާން ކޮށްދެނީ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ލޯބިވެވޮޑިގެންވާ ކަމުގެ ސިފަފުޅެވެ. މިފަދަ ކިތަންމެ ސިފަފުޅެއް އެއިލާހުގެ ޛާތުފުޅަށް ސާބިތު ވެގެންވެއެވެ.

ملاحظة:
ތަޙްރީފް ކުރުމަކީ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތައް ބަދަލުކޮށް ހެދުމެވެ. މިޘާލަކަށް العزيز (އަލްޢަޒީޒް)ގެ ބަދަލުގައި عزى (ޢުއްޒާ) ކިޔުން ފަދަ ކަންކަމެވެ.

ތަޢްޠީލްކުރުމަކީ، ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ސިފަފުޅުތައް ނަފީ ކުރުމެވެ. އެބަހީ؛ އެއިލާހަށް އެއްވެސް ސިފަފުޅެއް ނުވާ ކަމުގައި ބެލުމެވެ. ނުވަތަ ބައެއް ސިފަފުޅު ޘާބިތުކޮށް އަނެއްބައި ސިފަފުޅަށް އިންކާރު ކުރުމެވެ.

ތަކްޔީފް ކުރުމަކީ ވައްތަރުކޮށް ތަޝްބީހްކުރުމެވެ. އެބަހީ؛ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއާއި އެހެނިހެން މަޚްލޫގުންނާއި އެއްސިފަ ކުރުމެވެ. ނުވަތަ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ސިފަފުޅުތަކާއި އެހެން މަޚްލޫޤެއްގެ ސިފައަކާއި އެއްވައްތަރު ކުރުމެވެ.


ސުވާލު:
(1) ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްޞިފާތިއަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
(2) ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ނަންފުޅާއި ސިފަފުޅުވޭ ހެއްޔެވެ؟
(3) ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ނަންފުޅާއި ސިފަފުޅު ވާކަމުގެ ދަލީލް ބަޔާންކުރޭ!
(4) ތަޙްރީފްކުރުމާއި ތަޢްޠީލްކުރުމާއި ތަކްޔީފްކުރުން ބަޔާން ކުރޭ!

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ޢަލީ ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއް ތައުޙީދި" ފޮތުން ނަގާފައި

Read more...

ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް، ހިންނަވަރު

ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާއަކީ އަޅުކަން ކުރުމުގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ. އެބަހީ؛ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މެނުވީ އަޅުކަން ކުރުން ޙައްޤު ވެގެންވާ ދެވަނަ ފަރާތެއް ނެތް ކަމުގައި ޔަޤީންކޮށް އަޅުކަމުގެ ހުރިހައި ކަމެއްވެސް އިޚްލާސްތެރި ވެގެންވާ ޙާލު ހަމައެކަނި އިލާހު ވަންތަ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކުރުމެވެ. އަދި އަޅުކަމުގެ އެއްވެސް ކަމެއްގައި އެ އިލާހާ އެހެން އެއްވެސް ފަރާތެއް ބައިވެރިނުކޮށް ހަމަސީދާ ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއަށް ކުރުމެވެ.

އަޅުކަންކުރާއިރު ކިތަންމެ ކުޑަކޮށް ނަމަވެސް ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ފިޔަވައި އެހެން ފަރާތެއް ޤަސްތުކޮށްފި ނަމަ އުލޫހިއްޔަތުގައި ޝިރުކު ކުރެވުނީ އެވެ. ތައުޙީދު ގެއްލުނީއެވެ.

ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. "ذَلِكُمُ اللَّهُ رَبُّكُمْ لا إِلَهَ إِلَّا هُوَ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ فَاعْبُدُوهُ" (الانعام 102) މާނައީ: "އެއީ (ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ) އެ އިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކުނުވާ، ކަލޭމެން ހައްދަވާ ބޮޑުކުރައްވާ ކަލޭމެންގެ ވެރި ﷲއެވެ. އެއީ ހުރިހައި ތަކެތި ހައްދަވާ އިލާހެވެ. ވިމާ، އެއިލާހަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ."

ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. "حَقُّ اللهِ عَلَى العِبَادِ أَن يَعْبُدُوهُ وَلاَيُشْرِكُوبِهِ شَيْئًا" (رواه الشيخان) މާނައީ: "ﷲގެ ރަސްކަން ފުޅަށްޓަކައި އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށް ވާޖިބުވާ ޙައްޤަކީ އަޅުތަކުން އެއިލާހުގެ ޙަޟްރަތަށް އަޅުކަން ކުރުމެވެ. އަދި، އެއިލާހާ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ބައިވެރި ނުކުރުމެވެ."

ތައުޙީދުގެ ތިންބައިން ކުރެ އެންމެ މުހިއްމު ބަޔަކީ މިބައެވެ. ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ފޮނުއްވި އެންމެހައި ރަސޫލުންގެ ރިސާލަތު އާއްމު ގޮތެއްގައި ވަނީ ތައުޙީދުގެ މިބައިގެ މައްޗަށެވެ. ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. "وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلَّا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لَا إِلَهَ إِلَّا أَنَا فَاعْبُدُونِ" (الانبياء 25) މާނައީ: "ތިމަންއިލާހު މެނުވީ (އަޅުކަންކުރުން ޙައްޤުވެގެންވާ) އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެޔޭ، އެހެންވެ ކަލޭމެން ހަމައެކަނި ތިމަން އިލާހަށް އަޅުކަންކުރާށޭ، މިހެން ވަޙީ ނުކުރައްވާ އެއްވެސް ރަސޫލަކު ތިބާގެ ކުރިންވެސް ތިމަން އިލާހު ރަސޫލުކަމައިގެން ނުފޮނުއްވަމެވެ."

އަދި މުޝްރިކުންވެސް އަޞްލުގައި ދެކޮޅުހެދީ ތައުޙީދުގެ މިބަޔާއެވެ.

ސުވާލު:
(1) ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާއަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
(2) އަޅުކަން ކުރުން ޙައްޤު ވެގެންވާ ފަރާތަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
(3) އުލޫހިއްޔަތުގެ މައްޗަށް ދަލީލުކުރާ އާޔަތެއް ބަޔާން ކުރޭ!
(4) އުލޫހިއްޔަތުގެ މައްޗަށް ދަލީލުކުރާ ހަދީޘް އެއް ބަޔާން ކުރޭ!
_____________________________________
ޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއްތައުޙީދި ފޮތުން ނަގާފައި"

Read more...

ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް، ހިންނަވަރު

ތައުޙީދުއްރުބޫބިއްޔާ ގެ މުރާދަކީ ޢާލަމްތަކާއި އެތަންތާގައިވާ އެންމެހައި ތަކެއްޗެއް ހައްދަވައި، އެތަކެތި ތަރުބިއްޔަތު ކުރައްވައި، އެތަކެއްޗަށް ރިޒްޤު ދެއްވައި ހައްދަވަނީ ހަމައެކަނި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާކަން ޤަބޫލް ކުރުމެވެ. އަދި އެތަކެތި މަރުއްވައި، ފަނާ ކުރައްވައި ހައްދަވަނީވެސް ހަމައެކަނި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާކަމުގައި ޤަބޫލުކޮށް ޔަޤީން ކުރުމެވެ.

އަދި އެންމެހައި ތަކެތީގެ ހުރިހައި ބޭނުންތަކެއް ފުއްދަވައި ދެއްވައި، ތަނަވަސް ކަމާއި މުއްސަދިކަމާއި، އުފަލާއި އަރާމާއި، މިކަންކަން ދެއްވުމުގެ ވެރިޔަކީ ހަމައެކަނި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާކަމާއި، އަދި ފަޤީރުކަމާއި ދަތިކަމާއި، ހިތާމަޔާއި ވޭނާއި، އަދި މުސީބާތްތައް ފިއްލެވުމުގެ ވެރިފަރާތަކީ ވެސް ހަމައެކަނި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާކަމުގައި ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކޮށް އެކަމުގެ މައްޗަށް އީމާން ވުމެވެ. އަދި އެ އިލާހު އިރާދަކުރެއްވި ކޮންމެ ކަމެއް ކުރެއްވުމަށް ކުޅަދުންވަންތަ އިލާހު ކަމުގައި ޔަޤީން ކުރުމެވެ. އަދި މިދެންނެވި ބާވަތުގެ އެއްވެސް ކަމެއް ކުރެއްވުމުގައި އެއިލާހު އާއި ބައިވެރިވާ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވާކަމުގައި ކަށަވަރުކޮށް ޔަޤީން ކުރުމެވެ. މިއިން އެއްވެސް ކަމެއްގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއާ އެކު އެހެން އެއްޗެއް ބައިވެރިވާ ކަމުގާ ޔަޤީން ކޮށްފިނަމަ ތައުޙީދު ގެއްލުނީއެވެ. ޝިރުކު ކުރެވުނީއެވެ. މިހެން އީމާންވުންވެސް ވަނީ ތައުޙީދުގެ މިބައިގެ ތެރެއިންނެވެ.
ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
"الْحَمْدُ لِلَّهِ رَبِّ الْعَالَمِيْنَ" (سورة الفاتحة 1)
މާނައީ: "އެންމެހައި ޙަމްދާއި ތަޢުރީފް ޙައްޤު ވެގެންވަނީ ޢާލަމް ތައް ހައްދަވައި، އެތަކެތި ތަރުބީޔަތު ކުރައްވާ، އެތަކެތީގެ ރައްބަށެވެ."

އަދިވެސް އެހެން އާޔަތެއް އެއްގައި ﷲ ސުބްޙާނަހޫ ވަތަޢާލާއީ އެންމެހައި ޢާލަމްތަކުގެ ވެރި ރައްބު ކަން ބަޔާންކޮށް ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
"اللهُ خَالِقُ كُلِّ شَيْءٍ" (الزمر 62)
މާނައީ: "ﷲ އީ ހުރިހައި ތަކެއްޗެއް ހައްދަވާ އިލާހެވެ."

އަދި ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ މިފަދައިން ދުޢާ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
(اللَّهُمَّ رَبَّ السَّمَاوَاتِ وَرَبَّ الأَرْضِ وَرَبَّ الْعَرْشِ الْعَظِيْمِ رَبَّنَا وَرَبَّ كُلِّ شَيْءٍ) (رواه مسلم) މާނައީ: "އޭ ހައްދަވައި ބޮޑު ކުރެއްވި ރައްބު އެވެ! އުޑުތަކާއި، ބިމާއި، ބޮޑުވެގެންވާ ޢަރުޝިއާއި، އަޅަމެންނާއި، އަދި ހުރިހައި ތަކެތި ހައްދަވައި ބޮޑު ކުރައްވާ ރައްބު އެވެ." މިއެވެ.

ސުވާލު:
(1) ތައުޙީދުއްރުބޫބިއްޔާއިން އެދެވޭ މުރާދަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
(2) ހުރިހައި ތަކެތި ހައްދަވާ ރިޒުޤު ދެއްވާ އެތަކެތި ފަނާކުރެއްވުމުގެ ވެރި ފަރާތަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
(3) ޚަލްޤުތަކުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދަވައި އުދަގޫތައް ފިއްލަވަނީ ކާކުހެއްޔެވެ؟
(4) ރުބޫބިއްޔާގެ ގެ މައްޗަށް ދަލީލްކުރާ އާޔަތަކާއި ޙަދީޘް އެއް ބަޔާން ކުރޭ!
__________________________
ޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއްތައުޙީދި ފޮތުން ނަގާފައި"

Read more...

ތައުޙީދަކީ އަހަރެމެންގެ ޢަޤީދާއެވެ

އަލްއަޚް އަޙްމަދު މިޙްސަން މުޙައްމަދު

ބަހުގެ ގޮތުން ތައުޙީދު މި ބަހަކީ (ވައްޙަދަ، ޔުވައްޙިދު) މި ފިޢުލުގެ މަސްދަރެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޙުދާނިއްޔަތުކަމަށް އީމާންވާ ނުވަތަ އެއްކައުވަންތަކުރާ މީހާއަކީ މުވައްޙިދެކެވެ. އަދި މުޝްރިކުން ﷲ ތަޢާލާގެ ޒާތުފުޅާއި ސިފަފުޅުތަކުގައި ބައިވެރިކުރާ އަދި ވައްތަރުކުރާ ތަކެތިން އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކުރާ މީހާއަކީވެސް މުވައްޙިދެކެވެ.

ޢަރަބި ބަހުގައި ވާޙިދު، އަޙަދު، އަދި ވަޙީދުވެސް ކިޔައި އުޅެއެވެ. މިހުރިހާ ބަހެއްގެ މާނަޔަކީވެސް މުޚާތަބުކުރެވޭ ފަރާތަކީ އެއްފަރާތެއްކަން ބުނެދިނުމެވެ. ﷲތަޢާލާއަކީ އަންދާދު ނުވަތަ ބުދުތަކާއި އަދި މުޝްރިކުން ޝިރުކު ކުރަންބޭނުން ކުރާ އެއްވެސް އެއްޗަކާއި އަދި އެއްވެސް ޝަކްލަކާއި އެއްވެސް ޙާލަތެއްގައި އެއްފަދަވެގެންނުވާ އަދި ވައްތަރުވެގެންނުވާ އެއްކައުވަންތަ އިލާހުއެވެ. އެހެންކަމުން ތައުޙީދުގެ މާނައަކީ ﷲ ތަޢާލާއަކީ އެކައުވަންތަ އިލާހު ކަމާއި އެއިލާހާއި އެއްފަދަވެގެންވާ ހަމަ އެކައްޗެއްވެސް ނުވާކަން ދަތުމެވެ. އަދި މިކަން ނޭގޭމީހާ ނުވަތަ އެއިލާހަށް ޝަރީކު ކުރެވޭތަކެތިން އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ނުކުރާ މީހާއަކީ ޢައިރު މުވައްޙިދެކެވެ.

އަދި ޝަރުޢީގޮތުން ތައުޙީދުގެ މާނައަކީ تعريفه في الاصطلاح فهو : إفراد الله تعالى بما يختص به من الألوهية والربوبية والأسماء والصفات . މާނައީ: “ﷲ ތަޢާލާއަށް ޚާއްސަވެގެންވާ އެއިލާހުގެ އުލޫހިއްޔަތާއި އެއިލާހުގެ ރުބޫބިއްޔަތާއި އެއިލާހުގެ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތަކުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަން ކުރުން” އަދި އެހެން ގޮތަކަށް ބުނާނަމަ ތައުޙީދަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ރުބޫބިއްޔަތާއި އުލޫހިއްޔަތާއި އެއިލާހުގެ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތަކުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ވެގެންވާކަމަށް އިޢުތިޤާދު ކުރުމޭވެސް ބުނެވިދާނެއެވެ.

އާދެ “ތައުޙީދު” މި އިޞްތިލާހު އިލްމުވެރިން ނަގާފައިވަނި ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުންނެވެ. އެހެންކަމުން މިކަމަށް އެބޭކަލުން ގެންނަވާ ބައެއް ދަލީލްތައްވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ކީރިތި ގުރްއާންގެ އަލް-އިޚްލާޞް ސޫރަތުގައި ﷲ ތަޢަލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( قل هو الله أحد … الخ السورة ) . “ވިދާޅުވާށެވެ. އެއިލާހަކީ އެއްކައުވަންތަ އެއްފަރާތެވެ”. އަދި ބަޤަރާ ސޫތަރުގެ 163 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لا إِلَهَ إِلا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ) البقرة/163 މާނައީ ” އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ އިލާހުއީ، އެއްކައުވަންތަ އިލާހުއެވެ. އެއިލާހުގެ މެނުވީ إله އަކު ނުވެއެވެ. އެއީ رحمن ވަންތަ رحيم ވަންތަ އިލާހުއެވެ. (163)) އަދިވެސް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلاثَةٍ وَمَا مِنْ إِلَهٍ إِلا إِلَهٌ وَاحِدٌ وَإِنْ لَمْ يَنْتَهُوا عَمَّا يَقُولُونَ لَيَمَسَّنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا مِنْهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ ) المائدة/73 މާނައީ ” ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، ތިން إله އިންގެ މައްޗަށް އުފެދިވައިވާ إله އެކޭ ބުނި މީހުން كافر ވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. އެއްކައުވަންތަ إله މެނުވީ، އެހެން إله އަކު ނުވެއެވެ. އެއުރެން އެބުނާ ބުނުން ހުއްޓާނުލިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެންގެ ތެރެއިން كافر ވި މީހުންނަށް ވޭންދެނިވި عذاب ލިބޭނެކަން ކަށަވަރެވެ. (73) އަދި މި މާނާއިގައި ﷲ ތަޢާލާ ބާވައިލައްވާފައިވާ އާޔަތްތައް ވަރަށްވެސް ގިނައެވެ.

في صحيح البخاري (7372 ) ومسلم ( 19 ) عن ابن عباس رضي الله عنهما قال : ” لَمَّا بَعَثَ النَّبِيُّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ مُعَاذَ بْنَ جَبَلٍ إِلَى نَحْوِ أَهْلِ الْيَمَنِ قَالَ لَهُ : ” إِنَّكَ تَقْدَمُ عَلَى قَوْمٍ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ فَلْيَكُنْ أَوَّلَ مَا تَدْعُوهُمْ إِلَى أَنْ يُوَحِّدُوا اللَّهَ تَعَالَى فَإِذَا عَرَفُوا ذَلِكَ فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ قَدْ فَرَضَ عَلَيْهِمْ خَمْسَ صَلَوَاتٍ فِي يَوْمِهِمْ وَلَيْلَتِهِمْ فَإِذَا صَلَّوْا فَأَخْبِرْهُمْ أَنَّ اللَّهَ افْتَرَضَ عَلَيْهِمْ زَكَاةً فِي أَمْوَالِهِمْ تُؤْخَذُ مِنْ غَنِيِّهِمْ فَتُرَدُّ عَلَى فَقِيرِهِمْ فَإِذَا أَقَرُّوا بِذَلِكَ فَخُذْ مِنْهُمْ وَتَوَقَّ كَرَائِمَ أَمْوَالِ النَّاسِ “ އިބްނު ޢައްބާސް رضي الله عنهما ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ މުޢާޒު ބުން ޖަބަލް ޔަމަނަށް ފޮނުއްވުއިރު ޙަދީޘް ކުރެއްވިއެވެ. ” ކަލޭގެފާނު ތިޔަ ވަޑައިގަންނަވަނީ އަހުލުކިތާބީންގެ ތެރެއިންވާ ބަޔަކު ތިބި ގައުމަކަށެވެ. އެހެންކަމުން އެންމެ ފުރަތަ ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށްވަނީ ﷲ ތަޢާލާ އެއްކައުވަންތަ ކުރުމަށް އެބައިމީހުންނަށް ގޮވާލުމެވެ. އަދި އެބަމީހުން މިކަން ގަބޫލްކޮށްފިނަމަ އެބަމީހުންގެ ދުވާލުގެ ވަގުތުގަޔާއި ރޭގަނޑުގެ ވަގުތުގައި ކޮންމެ ދުވަހަކު ކުރުމަށް 5 ނަމާދު އެބަމީހުންގެ މައްޗަށް ފަރުޟު ވެގެންވާކަމުގައި އެބައިމީހުންނަށް އަންގަވާށެވެ. އަދި އެބައިމީހުން ނަމާދުކުރާނަމަ ދެން އެބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ﷲ ތަޢާލާ ޒަކާތް ފަރުޟު ކުރައްވާފައިވާކަމުގެ ޚަބަރުދެއްވާށެވެ. މި ޒަކާތަކީ އެބައިމީހުންގެ މުއްސަންދިންގެ މުދަލުންނެގި އެބައިމީހުންގެ ފަޤީރުނަށް ރައްދުކުރެވޭ އެއްޗެކެވެ. އެބައިމީހުން މިކަމަށް އިގުރާރު ވެއްޖެނަމަ ޒަކާތް ނަންގަވާށެވެ. އަދި އެބައި މީހުންގެ މޮޅު މުދާތަކަށް ރައްކާތެރިވާށެވެ.”

في صحيح مسلم ( 16 ) عن ابن عمر رضي الله عَنْ النَّبِيِّ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ قَالَ : ( بُنِيَ الإِسْلامُ عَلَى خَمْسَةٍ : عَلَى أَنْ يُوَحَّدَ اللَّهُ ، وَإِقَامِ الصَّلاةِ وَإِيتَاءِ الزَّكَاةِ وَصِيَامِ رَمَضَانَ وَالْحَجِّ ) އިބްނު ޢުމަރު ރަސޫލާ صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَގެ އަރިހުން ރިވާ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ޙަދީޘްކުރެއްވިއެވެ. “އިސްލާމްދީން ބިނާވެގެންވަނީ 5 ކަމެއްގެ މައްޗަށެވެ: ﷲ ތަޢާލާ އެއްކައުވަންތަކުރުމާއި، ނަމާދުޤާއިމް ކުރުމާއި، ޒަކާތް ދިނުމާއި، ރަމަޟާންމަހުގެ ރޯދައާއި ޙައްޖުގެ މައްޗަށެވެ.”

އެހެންކަމުން މި ބަޔާންވެދިޔަ ޤުރްއާން އާއި ސުންނަތުގެ ހުރިހާ ނައްޞަކުންވެސް ބަޔާންކޮށްދެނީ ޝަހާދަތުގެ ދެކަލިމައިގެ ޙަޤީޤީ މާނައެވެ. އަދި ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ މުޙައްމަދު صَلَّى اللَّهُ عَلَيْهِ وَسَلَّمَ ގެ މައްޗަށް ބާވައިލެއްވުނު މި އިސްލާމްދީނަކީ ޙައްޤު ދީންކަން ދަލީލްކޮށްދެއެވެ. އަދި ޤުރުއާންއާއި ސުންނަތުގައި މިދަލީލްތައް އެއްމާނައެއްގައި ތަފާތު ގޮތްގޮތަށް ރިޕީޓްވެގެންވެސް އައިސްފައިވެއެވެ.

ބާޔާންވެދިޔާ ދަލީލްތަކުން ދާލީލްކޮށްދޭ ގޮތުގައި ތައުޙީދަކީ ޝަހާދަތުގެ ދެ ކަލިމައިގެ ޙަޤީޤީ މާނައެވެ. އަދި އިސްލާމްދީނަކީ ﷲ ގެ ނަބިއްޔާއަށް އެ އިލާހު ބާވައިލައްވައި މުޅި ޘަޤަލައިން އަށް ނުވަތަ އިންސީންނާއި ޖިންނީންނަށް ބާވައިލެއްވި ދީންކަން ދަލީލުކޮށްދެއެވެ. އަދި މި ދީން ފިޔަވައި އެހެން ދީނެއް ﷲ ތަޢާލާ ރުހިވޮޑިނުގަންނަވާނެކަންވެސް އެނގިގެންދެއެވެ.

ﷲ ތަޢާލާ އާލް-ޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 19 ވަނަ އާޔަތުގައި ވާޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الإسلام ) آل عمران/19 މާނައީ ” ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ގެ ޙަޞުރަތުގައި ދީނަކީ އިސްލާމްދީނެވެ”
އަދިވެސް އެއިލާހު ޖައްލަ ޝައުނުހް ވާޙި ކުރައްވާފއި ވެއެވެ. ( وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الإسلام دِيناً فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ ) آل عمران/85 . މާނައީ” دين އެއްގެ ގޮތުގައި إسلام دين ނޫން دين އެއް އެދޭމީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، އެމީހާގެ ކިބައިން (އެކަން) قبول އެއް ނުކުރައްވާ ހުށްޓެވެ. އަދި، آخرة ގައި އޭނާ ވާހުށީ، ގެއްލެނިވެގެންވާ މީހުންގެ ތެރެއިންނެވެ.”

ދެން ތިޔަބޭފުޅުނަށް އެގިލައްވަންވީ ޢިލްމުވެރިން ތައުޙީދު 3 ބަޔަކަށް ބައްސަވާކަމެވެ. އާދެ މި 3 ބަޔަކީ ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާ، ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާ އަދި ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައް ސިފާތިއެވެ. މި ތިން ބައެވެ.

ތައުޙިދުއް ރުބޫބިއްޔާ އަކީ ﷲ ތަޢާލާ ކުރައްވާ ކަންތައްތަކުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ. އޭގެ މިސާލަކީ މަޚްލޫގުން ޚަލްޤު ކުރެއްވުމާއި އެއިލާހުގެ ވެރި ކަމާއި ކަންތައް ތަދުބީރު ކުރެއްވުމާއި މަޚްލޫގުން ދިރުއްވުމާއި މަރުގެންނެވުންފަދަ ކަންތައްތަކެވެ. އަދި ތައުޙީދުއް ރުބޫބިއްޔާއަށް ދަލާލަތު ކުރާ ވަރަށްގިނަ ދަލީލްތައް ޤުރްއާނާއި ސުންނަތުގަ އިއިސްފަވެއެވެ.

އެހެންކަމުން ﷲ ފިޔަވައި ޚަލްޤު ކުރައްވާ ފަރާތެއް ވާކަމަށާއި އެއިލާހު ފިޔަވައި މި ކާއިނާތުގެ ވެރިފަރާތެއްވާކަމަށާއި އެއިލާހު ފިޔަވައި ކަންތައްތައް ރާއްވަވާއި ހިންގަވާ އެހެންފަރާތެއްވާކަމަށް އިޢުތިޤާދު ކޮށްފިމީހާ ނުވަތަ ގަބޫލްކޮށްފި މީހާ ﷲ ތަޢާލާގެ ރުބޫބިއްޔަތަށް އީމާންވުމުން އެކަހެރި ވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އޭނާ ﷲ ތަޢާލާއަށް ކާފަރު ވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ.

މައްކާގެ މުޝްރިކުންވެސް ޖުމްލަގޮތެއްގައި ތައުޙީދުއްރުބޫބިއްޔާއަށް އީމާންވިއެވެ. އަދި މިކަމަށް ދަލީލްކުރާ ވަރަށްގިނަ އާޔަތްތަކެއް ކީރިތި ޤުރްއާނުގައިވެއެވެ.

އަލް ޢަންކަބޫތް ސޫރަތުގެ 61 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ. ( وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَ السَّمَاوَاتِ وَالأَرْضَ وَسَخَّرَ الشَّمْسَ وَالْقَمَرَ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُون َ) العنكبوت/61 ” މާނައީ “ހަމަކަށަވަރުން، އުޑުތަކާއި، ބިން ހައްދަވައި، އިރާއި، ހަނދު خدمة ތެރިކުރެއްވީ ކާކުހޭ، އެއުރެން ކުރެން (އެބަހީ: مشرك ން ކުރެން) ކަލޭގެފާނު އައްސަވައިފިނަމަ، އެއުރެން اللَّه އޭ ދަންނަވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. ފަހެ، އެއުރެން حق ން އެއްކިބާވަނީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟”

އަލް-ޢަންކަބޫތު ސޫރަތުގެ 63 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ نَزَّلَ مِنَ السَّمَاءِ مَاءً فَأَحْيَا بِهِ الأَرْضَ مِنْ بَعْدِ مَوْتِهَا لَيَقُولُنَّ اللَّهُ قُلِ الْحَمْدُ لِلَّهِ بَلْ أَكْثَرُهُمْ لا يَعْقِلُونَ ) العنكبوت/63 “ އަދި ހަމަކަށަވަރުން، އުޑުން ފެންބާވައިލައްވައި، ބިން މަރުވެފައި އޮތުމަށްފަހު، އެ ފެނުން ބިމަށް ދިރުން ދެއްވީ ކާކުހޭ އެއުރެން ކުރެން ކަލޭގެފާނު އައްސަވައިފިނަމަ، ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން اللَّه އޭ ދަންނަވާނެކަން ކަށަވަރެވެ. ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! حمد ހުރީ اللَّه އަށެވެ. އަދި ކިއެއްތަ! އޭގެތެރެއިން ގިނަމީހުންނަކަށް (އެކަމެއް) ނުވިސްނެތެވެ.”

އަދި އައް ޒުޚްރުފު ސޫރަތުގެ 87 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( وَلَئِنْ سَأَلْتَهُمْ مَنْ خَلَقَهُمْ لَيَقُولُنَّ اللَّهُ فَأَنَّى يُؤْفَكُونَ ) الزخرف/87 “ ހަމަކަށަވަރުން، އެއުރެން ހެއްދެވީ ކާކުތޯ، އެއުރެންނާ ކަލޭގެފާނު سؤال ކުރައްވައިފިނަމަ، އެއުރެން ބުނާނެކަން ކަށަވަރެވެ. ﷲ އެވެ. ފަހެ، އެއުރެން حق ން އެއްކިބާވަނީ ކޮންފަދައަކުން ހެއްޔެވެ؟”

މި އާޔްތްތަކުންވެސް އެނގިގެންދަނީ ކާފަރުންވެސް ﷲ ތާޢަލާއަކީ ޚަލްޤު ކުރައްވާ ފަރާތްކަމާއި ކާއިނާތުގެ ވެރި ފަރާތްކަމާއި އަދި ކަންތައްތައް ތަދުބީރު ކުރައްވަނީ އެއިލާހުކަމަށް އީމާންވާކަމެވެ. އަދި މިޔާއެކުވެސް އެބައިމީހުންގެ އަޅުކަންތަކުގައި ﷲ ތަޢާލާ އެއްކައުވަންތަ ނުކުރުން ވެގެންދިޔައީ އެބައިމީހުންގެ އެންމެ ބޮޑު ފާފައަށެވެ. އަދި އެބަމީހުންގެ ވިސްނުމުގެ އެންމެ އުނިކަންކަމުގައި މިކަން ވެގެންދިޔައެވެ. ސަބަބަކީ ބުއްދީގެ އަހުލުވެރިން ކަމުގައި އެބައިމީހުންވީނަމަ ރުބޫބިއްޔަތުގެ މަތިވެރި ސިފަތަކުން އެބައިމީހުން މަތިވެރި ކުރި ﷲއަށް އަޅުކަންތައް ކުރުމުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ކުރަންއެނގުނީހެވެ. އެހެން ނަމަވެސް އެއިލާހުވަނީ މުޝްރިކުންގެ ހުރިހާ ޝިރުކަކުން ހުސްތާހިރުވަންތަވެ ވޮޑިގެންނެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ތަޢާލާގެ ރުބޫބިއްޔަތަށް އީމާންވާ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް ލާޒިމްވެގެންވަނީ އެއިލާހުގެ އުލޫހިއްޔަތުގައިވެސް އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ކުރުމަށެވެ.

ދެން އޮތީ ތައުޙީދުލް އުލޫޙިއްޔާއެވެ. މީގެ މާނައަކީ ހުރިހާ ވައްތަރެއްގެ އަޅުކަންތަކެއްގައިވެސް އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ. އެއީ ފާޅުގަ ފެންނަގޮތަށް ކުރެވޭ އަޅުކަންތަކާއި ނުފެންނަ ގޮތަށް ކުރެވޭ އަޅުކަންތަކުގައިވެސްމެވެ. އަދި ބަހުންނާއި ޢަމަލުން ވެސްމެވެ. އަދި އެއީ ކޮންމެ ފަރާތެއްކަމުގައި ވިޔަށް ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް ފަރާތަކަށް އަޅުކަންކުރުމުން ދުރުހެލިވުމުންނެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އަލް-އިސްރާއު ސޫރަތުގެ 23 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަޙީ ކުރައްވާފއިވެއެވެ. ( وقضى ربك ألا تعبدوا إلا إياه ) الإسراء/23 “އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެންފަރާތަކަށް ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ނުކުރުމަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބު ކަނޑައަޅުއްވައިފިއެވެ.” އަދި އައް ނިސާ ސޫރަތުގެ 36 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ. ( واعبدوا الله ولا تشركوا به شيئا ) النساء/36 “ ތިޔަބައިމީހުން، ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އަދި، އެއިލާހަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް شريك ނުކުރާހުށިކަމެވެ! ” ތައުޙީދުލް އުލޫޙިއްޔަތަކީ އަޅުކަންތަކުގައި ﷲ ތަޢާލާ އެއްކައުވަންތަ ކުރުމޭވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް ބުނެވިދާނެއެވެ.

އަދި ތައުޙީދުގެ މިބަޔަށް ތައުޙީދުލް އުލޫހިއްޔާއޭ ކިޔޭ ސަބަބަކީ މިބައިގައި ﷲ ތަޢާލާއަށް އިލާހުވަންތަކަން ޚާލިސް ކުރުމާއި އަޅުކަންތައް ޚާލިސް ކުރމާއި ލޯބިވެތިވުން އެއިލާހަށް ޚާލިސް ކުރުމާއި މަތިވރިކުރުން ހިމެނިގެންވާތީއެވެ.

ތައުޙީދުގެ މިބަޔަށް ތައުޙީދުލް ޢިބާދާއޭވެސް ކިޔެއެވެ. މީގެ ސަބަބަކީ އަޅާ ﷲ އަށް އަޅުވެތިވެ އެއިލާހުގެ އަމުރުތައް ތަންފީޒުކޮށް ނަހީކުރެއްވި ކަންތަކުން ދުރުހެލިވުން މިބައިގައި ހިމެނިގެންވާތީއެވެ.

އަދި މިޔަށް ތައުޙީދުއް ޠަލަބު ވަލްޤަސްދު ވަލް އިރާދަތި އޭވެސް ކިޔެއެވެ. ސަބަބަކީ މި ގޮތަށް ﷲ އެއްކައުވަންކުރާ އަޅާ ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން މެނުވީ ކަމަކަށް އެދި ގަސްދު ނުކުރާނެއެވެ. އަދި އޭނާކުރާ ހުރިހާ އަޅުކަމަކުންވެސް އޭނާ އެދޭނީ ހަމައެކަނި ﷲ ތަޢާލާގެ މޫނުފުޅަށެވެ.

އާދެ ތައުޙީދުލް އުލޫޙިއްޔަތަކީ ތައުޙީދުގެ ބައިތަކުގެ ތެރެއިން މީސްތަކުން މަގުފުރެދުނު ބައެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ރަސޫލުން ފޮނުއްވެވީ ތައުޙީދުލް އުލޫޙިއްޔަތަށްޓަކައެވެ. އަދި ފޮތްތައް ބާވައިލެއްވީ މިޔަށްޓަކައެވެ. އަދި މަޚްލޫޤުން ހެއްދެވީވެސް މިޔަށްޓަކައެވެ. އަދި ޝަރީޢަތުގެ ހުކުމްތައް ޝަރުޢު ކުރެއްވީވެސް މިޔަށްޓަކައެވެ. ނަބީބޭކަލުންނާއި އެބޭކަލުންގެގެ ގައުމުތަކުގެ މީސްތަކުންނާއި ދެމެދު ހިނގި ހުރިހާ ކުރިމަތިލުމެއްވެސް ހިނގާފައިވަނީ މިޔަށްޓަކައެވެ. އަދި މީގެ ސަބަބުން ދެކޮޅުވެރިވެގަތް މީހުން ހާލާކުކުރައްވައި މިޔަށް އީމާންވީ މުއުމިނުންނަށް ސަލާމަތްކަން ލިބުނެވެ. މިއިންވެސް އަޅުގަނޑުމެންނަށް އެނގިގެންދަނީ ތައުޙީދުލް އުލޫޙިއްޔަތުގެ މުހިއްމުކަމެވެ.

އެހެންކަމުން އަޅުކަންތަކުގެ ތެރެއިން އެއްވެސް މިންވަރެއްގައި ﷲ ތަޢާލާއާއި އެހެންފަރާތަކައި ބައިވެރިކޮށްފިމީހާ އިސްލާމްދީނުގެ މިއްލަތުން ބޭރުވެގެންދާނެއެވެ. އަދި އޭނާ އެ ވެއްޓިގެންދަނީ ބޮޑު ފިތުނަޔެއްގެ ތެރެޔަށެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ﷲ ގެ ޙަޟުރަތުން ސަލާމަތްކަމަށް އެދެމެވެ.

އާދެ ދެން އޮތީ ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްސިފާތި މިބައެވެ. މާނައީ ﷲ ތަޢާލާގެ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތަކުގައި އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ. އަދި އަޅާގެ ހިތުގައި ﷲ ތަޢާލާގެ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތަކުގައި އެއިލާހާއި އެއްވެސްފާރާތާކައި އެއްގޮތްވެގެން ނުވާކަމަށް އިޢުތިޤާދު ކުރުމެވެ. ތައުޙީދުލް އަސްމާއި ވައްސިފާތި ބިނާވެގެންވަނީ 2 އަސާސެއްގެ މައްޗަށެވެ:

އެއްވަނަ އަސާސަކީ: އަލް އިޘްބާތު ނުވަތަ ޘާބިތު ކުރުން. މާނައީ ﷲ ތަޢާލާގެ ނަންފުޅު ތަކާއު ސިފަފުޅުތައް އެއިލާހުގެ ފޮތުގައި ޘާބިތުކޮށްދެއްވާފައިވާ ގޮތަށް ޘާބިތު ކުރުމާއި އެ އިލާހުގެ ނަބިއްޔާ އެއިލާހުގެ ނަންފުޅުތަކައި ސިފަފުޅުތައް އެކަލޭގެފާނުގެ ސުންނަތުގައި ޘާބިތު ކޮށްދެއްވާފައިވާ ގޮތަށް ޘާބިތު ކުރުމެވެ. މިގޮތަށް ޘާބިތުކުރުމުގައި އެއިލާހުގެ މަތިވެރިވެގެންވާ ނަންފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅުތަކަށް ބަދަލުގެނެސް އޭގެ މާނަ ތައުވީލުކޮށް އޭގެ ޙަޤީޤަތއް އޮޅުވާލައި އޭގެ ކައިފިއްޔަތު ބަޔާންކުރުން ހުއްދަވެގެންނުވޭ.

ދެވަނަ އަސާސަކީ: އައްތަންޒީހު (ހުސްތާހިރުވަންތަ ކުރުން): ﷲ ތަޢާލާއަކީ ހުރިހާ އުނިކަމަކާއި ޢައިބުތަކުން ހުސްތާހިރުވަންތަވެ ވޮޑިގެންވާއިލާހުއެވެ. އަދި އެއިލާހު އެއިލާހުގެ ނަފުސުފުޅު އެ ސިފަތަކަކުން ބަރީއަކުރެއްވި ސިފަތަކުން އެއިލާހު ހުސްތާހިރުވަންތަކުރަންޖެހެއެވެ. މީގެ ދަލީލަކީ ކީރިތިޤުރްއާންގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވާ މިބަސްފުޅެވެ. ( ليس كمثله شيء وهو السميع البصير ) މާނައީ “އެއިލާހާއި އެއްފަދަވެގެންވާ އެކައްޗެއްވެސް ނުވެއެވެ. އެއިލާހުއީ އައްސަވާވޮޑިގެންވާ ބައްލާވާވޮޑިގެންވާ އިލާހުއެވެ.” މި އާޔަތުގެ ފުރަތަމަ ބައިގައި ﷲ ތަޢާލާވަނީ އެހެން ފަރާތްތަކާއި އެއްފަދަވުމުން އެއިލާހުގެ ޒާތުފުޅު ހުސްތާހިރުވަންތަ ކުރައްވާފައެވެ. އަދި އޭގެފަހުގައި އެންމެ ފުރިހަމަވެގެންވާ ގޮތުގައި އެއިލާހަށް ލާއިޤުވެގެންވާގޮތަށް އެއިލާހަށް ސިފަތަކެއް ޘާބިތުކުރައްވާފައެވެ.
___________________________________
މިލިޔުމަކީ ދިސަލަފިއްޔާ ވެބްސައިޓުން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެކެވެ.

Read more...

ހުރިހާ ރަސޫލުންނާއި ނަބިއްޔުން ގޮވާލެއްވީ ތައުޙީދަށް

އަލްއަޚް މުޙައްމަދު ޝާފިޢު ބިން ޢަބްދުލްޣަފޫރު

ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ މިދުނިޔެ މައްޗަށް ފޮނުއްވި ހުރިހާ ރަސޫލުންނާއި ނަބިއްޔުން ގޮވާލެއްވީ އެއްކަމަކަށެވެ. އެބޭކަލުންގެ ރިސާލަތުގެ މަޤްޞަދަކީ އެއް މަޤްޞަދެކެވެ. އެއީ އެއްކައުވަންތަ ﷲ އަށް އެކަނި އަޅުކަންކުރުމާއި އެއިލާހު ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންކުރަންޖެހޭ އެހެން އިލާހެއް ނުވާކަން ޘާބިތުކޮށްދިނުމެވެ.

"وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولاً أَنِ اعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ فَمِنْهُمْ مَنْ هَدَى اللَّهُ وَمِنْهُمْ مَنْ حَقَّتْ عَلَيْهِ الضَّلالَةُ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ" النحل ٣٦
"ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ކޮންމެ އުންމަތަކަށްމެ ރަސޫލަކު ފޮނުއްވީމެވެ. އެއީ، ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުމަށާއި، ބުދުތަކާ ދުރުހެލިވުމަށް އެންގެވުމަށެވެ. ފަހެ، ﷲ ތެދުމަގު ދެއްކެވި މީހުން، އެއުރެންގެ ތެރެއިންވެއެވެ. އަދި މަގުފުރެދުން އެބަޔެއްގެ މައްޗަށް ޙައްޤުވެގެންވީ މީހުންވެސް އެއުރެންގެ ތެރެއިންވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ދަތުރުފަތުރުކޮށް އުޅޭށެވެ. ފަހެ، ދޮގުކުޅަމީހުންގެ ނަތީޖާއޮތީ ކޮންފަދައަކުންކަން ތިޔަބައިމީހުން ދެކޭށެވެ!"

އިބްނު ޢައްބާސްގެ ރިވާޔަތުގައިވާ ގޮތުން، އާދަމް ޢަލައިހިއްސަލާމްއިން ފެށިގެން ދިހަ ޤަރުނު ވަންދެން މިބިންމަތީގައި ޚާލިޞް ތައުޙީދު އޮތެވެ. އޭގެފަހުގައި ޝިރުކުގެ އަނދިރިކަން މިދުނިޔެއަށް ވެރިވާންފެށިއެވެ. ނޫޙު ޢަލައިހިއްސަލާމް ފޮނުއްވުނީ މި ޝިރުކުގެ އަނދިރިކަމުން ތައުޙީދުގެ އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް މީސްތަކުން ނެރުމަށްޓަކައެވެ. އެކަލޭގެފާނަކީ އެންމެ ފުރަތަމަ ފޮނުއްވުނު ރަސޫލެވެ.
"لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ" الأعراف: ٥٩
"ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ ނޫޙު، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެމީހުންގެ ގާތަށް ރަސޫލުކަމައިގެން ކަމާއިގެން ފޮނުއްވީމެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ ގެމީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، ބޮޑުވެގެންވާ ދުވަހެއްގެ ޢަޛާބު ތިޔަބައިމީހުންނަށް ލިބިދާނެކަމަށް އަހުރެން ބިރުގަނެއެވެ."
"وَلَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَىٰ قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ" المؤمنون: ٢٣
"ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންރަސްކަލާނގެ، ނޫޙު، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންގެ ގާތަށް ރަސޫލުކަމާއިގެން ފޮނުއްވީމެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި، އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން (އެކަލާނގެއަށް) ތަޤުވާވެރި ނުވަނީހެއްޔެވެ؟"

ޢާދު ބާގައިގެ މީހުންގެ ގާތަށް ހޫދު ޢަލައިހިއްސަލާމް ފޮނުއްވުނެވެ.
" وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ أَفَلَا تَتَّقُونَ " الأعراف: ٦٥
"އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޢާދުބާގައިގެ މީހުންގެ ގާތަށް އެއުރެންގެ އަޚް، ހޫދު (ފޮނުއްވީމެވެ.) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲއަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި، އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން (އެއިލާހަށް) ތަޤުވާވެރި ނުވަނީ ހެއްޔެވެ؟"
"وَإِلَىٰ عَادٍ أَخَاهُمْ هُودًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ إِنْ أَنتُمْ إِلَّا مُفْتَرُونَ" هود: ٥٠
"އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޢާދު ބާގައިމީހުންގެ ގާތަށް، އެއުރެންގެ އަޚް، ހޫދު (ފޮނުއްވީމެވެ.) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނީ، ދޮގުހަދާ ބަޔަކު ކަމުގައި ނޫނީ ނުވެތެވެ."

ޘަމޫދު ބާގައިގެ މީހުންގެ ގާތަށް ޞާލިޙް ޢަލައިހިއްސަލާމް ފޮނުއްވުނެވެ.
"وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ هَـٰذِهِ نَاقَةُ اللَّـهِ لَكُمْ آيَةً فَذَرُوهَا تَأْكُلْ فِي أَرْضِ اللَّـهِ وَلَا تَمَسُّوهَا بِسُوءٍ فَيَأْخُذَكُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ" الأعراف: ٧٣
"އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޘަމޫދު ބާގައިމީހުންގެ ގާތަށް އެއުރެންގެ އަޚް، ޞާލިޙް (ފޮނުއްވީމެވެ.) އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން، ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި، އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން ބަޔާންވެގެންވާ މުޢްޖިޒާތެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަތުވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. މުޢްޖިޒާތެއްގެ ގޮތުން މިއޮތީ ތިޔަބައިމީހުންނަށްޓަކައި ﷲ ފޮނުއްވި ޖަމަލެވެ. ފަހެ، ﷲގެ ބިމުން އޭތި ކައިއުޅުމަށް ތިޔަބައިމީހުން ދޫކުރާށެވެ! އަދި އެއަށް އެއްވެސް ގޯނާއެއް ތިޔަބައިމީހުން ނުކުރާށެވެ! ފަހެ، (އެކަން ކޮށްފިނަމަ) ވޭންދެނިވި ޢަޛާބެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ލިބޭނެތެވެ."
"وَإِلَىٰ ثَمُودَ أَخَاهُمْ صَالِحًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ هُوَ أَنشَأَكُم مِّنَ الْأَرْضِ وَاسْتَعْمَرَكُمْ فِيهَا فَاسْتَغْفِرُوهُ ثُمَّ تُوبُوا إِلَيْهِ إِنَّ رَبِّي قَرِيبٌ مُّجِيبٌ" هود: ٦١
"އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ޘަމޫދު ބާގައިމީހުންގެ ގާތަށް އެއުރެންގެ އަޚް ޞާލިޙް ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި، އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ. އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގެ ތެރެއިން އުފެއްދެވިއެވެ. އަދި އެ ބިމުގައި ޢިމާރާތްކޮށް، އެ ބިމުގެ ފައިދާ ލިބިގަންނަ ބަޔަކު ކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ލެއްވިއެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން ފާފަފުއްސެވުންއެދި، އެކަލާނގެއަށް ދަންނަވާށެވެ! ދެން ތިޔަބައިމީހުން، އެކަލާނގެއަށް ތައުބާވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ ރައްބަކީ، ކުއްތަންވެވޮޑިގެންވާ އިޖާބަކުރައްވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ."

މަދްޔަނުގެ އަހުލުވެރިންގެ ގާތަށް ޝުޢައިބު ޢަލައިހިއްސަލާމް ފޮނުއްވުނެވެ.
"وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ قَدْ جَاءَتْكُم بَيِّنَةٌ مِّن رَّبِّكُمْ فَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ وَلَا تَبْخَسُوا النَّاسَ أَشْيَاءَهُمْ وَلَا تُفْسِدُوا فِي الْأَرْضِ بَعْدَ إِصْلَاحِهَا ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُم مُّؤْمِنِينَ" الأعراف: ٨٥
"އަދި މަދްޔަނުގެ މީހުންގެ ގާތަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ އެއުރެންގެ އަޚް، ޝުޢައިބު ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން، ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި، އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެތެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ރައްބުގެ ޙަޟްރަތުން، ބަޔާންވެގެންވާ ހެތްކެއް ތިޔަބައިމީހުންނަށް އަތުވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން، މިނުމާއި، ކިރުން ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ! އަދި މީސްތަކުންނަށް އެއުރެންގެ ތަކެތި ތިޔަބައިމީހުން އުނިނުކުރާށެވެ! އަދި އެ ބިން އިޞްލާޙް ކުރުމަށްފަހު، ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ފަސާދަނުކުރާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންނީ، އީމާންވާ ބަޔަކު ކަމުގައިވާނަމަ، އެގޮތް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮކަން ބޮޑެވެ."
"وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ وَلَا تَنقُصُوا الْمِكْيَالَ وَالْمِيزَانَ إِنِّي أَرَاكُم بِخَيْرٍ وَإِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ مُّحِيطٍ" هود: ٨٤
"އަދި މަދްޔަނުގެ މީހުންގެ ގާތަށް ތިމަންރަސްކަލާނގެ، އެއުރެންގެ އަޚު، ޝުޢައިބު ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ. އަދި މިނުމުގައްޔާއި، ކިރުމުގައި، ތިޔަބައިމީހުން އުނިނުކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުންވަނީ (ފުދި) ހެޔޮޙާލުގައި ކަމަށް ތިމަންކަލޭގެފާނަށް ފެނިވަޑައިގަނެއެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ވަށާލައިފައިވާ ދުވަހެއްގެ ޢަޛާބަށް، ތިޔަބައިމީހުންނާމެދު، ތިމަންކަލޭގެފާނު ބިރުފުޅު ގަނެތެވެ."
"وَإِلَىٰ مَدْيَنَ أَخَاهُمْ شُعَيْبًا فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ وَارْجُوا الْيَوْمَ الْآخِرَ وَلَا تَعْثَوْا فِي الْأَرْضِ مُفْسِدِينَ" العنكبوت: ٣٦
"އަދި މަދްޔަނުގެ މީހުންގެ ގާތަށް، އެއުރެންގެ އަޚް، ޝުޢައިބު ފޮނުއްވީމެވެ. ފަހެ، އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން އާޚިރަތް ދުވަހަށް އެދޭށެވެ! އަދި ފާސިދުންކަމުގައިވެ ތިބެ، ތިޔަބައިމީހުން ބިމުގައި ފަސާދަނުކުރާހުށި ކަމެވެ!"

ބަނީ އިސްރާއިލުގެ ގާތަށް ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ފޮނުއްވުނެވެ.
"لَقَدْ كَفَرَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ هُوَ الْمَسِيحُ ابْنُ مَرْيَمَ وَقَالَ الْمَسِيحُ يَا بَنِي إِسْرائيلَ اعْبُدُوا اللَّهَ رَبِّي وَرَبَّكُمْ إِنَّهُ مَنْ يُشْرِكْ بِاللَّهِ فَقَدْ حَرَّمَ اللَّهُ عَلَيْهِ الْجَنَّةَ وَمَأْوَاهُ النَّارُ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ" المائدة ٧٢
"ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، މަރްޔަމްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން އަލްމަސީޙް ކަމަށް ބުނި މީހުން ކާފިރުވެއްޖެކަން ކަށަވަރެވެ. އަދި އަލްމަސީޙް ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ އިސްރާއީލްގެދަރިންނޭވެ! އަހުރެންގެ ރައްބު، އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެވެސް ރައްބު ކަމުގައިވާ ﷲ އަށް ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ކުރާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އަށް ޝަރީކުކުރާ މީހާ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ، އެމީހާގެ މައްޗަށް ސުވަރުގެ ޙަރާމްކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެމީހަކު އުޅޭނެތަނަކީ ނަރަކައެވެ. އަދި އަނިޔާވެރިންނަށް ނަޞްރުދޭނޭ އެއްވެސް ބަޔަކު ނުވެއެވެ."

އިބްރާހީމް ޢަލައިހިއްސަލާމް އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވުނެވެ.
"وَإِبْرَاهِيمَ إِذْ قَالَ لِقَوْمِهِ اعْبُدُوا اللَّـهَ وَاتَّقُوهُ ذَٰلِكُمْ خَيْرٌ لَّكُمْ إِن كُنتُمْ تَعْلَمُونَ" العنكبوت ١٦
"އަދި އިބްރާހީމް، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީހުންނަށް ވިދާޅުވިހިނދު (ހަނދުމަކުރާށެވެ!) ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެއަށް ތަޤްވާ ވެރިވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންނަށް އެނގޭކަމުގައިވަނީނަމަ، އެގޮތް ތިޔަބައިމީހުންނަށް ހެޔޮކަން ބޮޑެވެ."

މަތީގައިވާ އާޔަތްތަކަށް ވިސްނާލުމުން، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއިލާހުގެ ރަސޫލުންނާ ނަބިއްޔުން މެދުވެރިކުރައްވައި އިންސާނުންނަށް ދެއްވި މެސެޖަކީ އެއް މެސެޖެއްކަން ވަރަށް ޞަރީކޮށް އެނގިގެން ދެއެވެ. ފޮނުއްވުނު ރަސޫލުބޭކަލުންނާއި ނަބީބޭކަލުންގެ ތެރެއިން ގިނަ ބޭކަލުން، ޤައުމުތަކަށް ވަޑައިގެން، އިއްވެވި ރިސާލާ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ޙިކާޔަތެއްގެ ގޮތުން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ، އެއް ޢިބާރާތްތަކަކުންނެވެ. އެބޭކަލުން ވިދާޅުވިކަމަށް ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ مَا لَكُم مِّنْ إِلَـٰهٍ غَيْرُهُ "އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ! އެކަލާނގެ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ."

އަދި يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّـهَ "އޭ އަހުރެންގެ ޤައުމުގެ މީހުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ!" އަދި اعْبُدُوا اللَّـهَ "ތިޔަބައިމީހުން ހަމައެކަނި ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ!" ފަދަ އެއްމާނައެއް ދޭހަވާ ޢިބާރާތްތައް ރަމްޒުކޮށްދެނީ އެބޭކަލުންގެ މެސެޖަކީ އެއް މެސެޖެއްކަމެވެ. އެއީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އަށް އެކަނި އަޅުކަން ކުރުމެވެ. އެއިލާހު އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ.

އަހަރެމެންގެ ލޮބުވެތި ރަސޫލު ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ވެސް ދެއްވީ ހަމަ މި މެސެޖެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ މުޅި ޙަޔާތްޕުޅު ހޭދަކުރެއްވީ ޝިރުކުގެ އަނދިރިކަމުން ތައުޙީދުގެ އަލިކަމުގެ ތެރެއަށް މީސްތަކުން ނެރުމުގައެވެ.

Read more...

ތައުޙީދުގެ ސަބަބުން ފާފަތައް ފުހެވިގެން ދޭ

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް، ޅ.ނައިފަރު

މާތްﷲ ވަހީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
"الَّذِينَ آَمَنُوا وَلَمْ يَلْبِسُوا إِيمَانَهُمْ بِظُلْمٍ أُولَئِكَ لَهُمُ الْأَمْنُ وَهُمْ مُهْتَدُونَ" (الأنعام: 82)
މާނައީ: "އީމާންވެ، އެބައިމީހުންގެ ޢަމަލުތައް އަނިޔާއަކާއި، (އެބަހީ ޝިރުކަކާއި) މަސްހުނި ނުކުރިމީހުން ދަންނައެވެ. އެބައިމީހުންނަކީ އެއީ އަމާންކަން ލިބިގެންވާ މީހުންނެވެ. އަދި ހިދާޔަތް ލިބިގެންވާ މީހުންނަކީވެސް އެބައިމީހުންނެވެ."

އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުބާދަތު ބުނު ޞާމިތުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ.
"مَنْ شَهِدَ أَنْ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ وَحْدَهُ لاَ شَرِيْكَ لَهُ، وَأَنَّ مُحَمَّدًا عَبْدُهُ وَرَسُولُهُ، وَأَنَّ عِيسَى عَبْدُ اللهِ وَرَسُوْلُهُ، وَكَلِمَتُهُ أَلقْاَهَا إِلَى مَرْيَمَ وَرُوحٌ مِنْهُ، وَالجَنَّةَ حَقٌّ، وَالنَّارَ حَقٌّ، أَدْخَلَهُ اللهُ الجَنَّةَ عَلى مَا كَان مِنَ العَمَلِ". (صحيح البخاري و صحيح مسلم)
މާނައީ: "މާތް ﷲ މެނުވީ އަޅުކަން ވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވާ ކަމަށާއި، އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށާއި، ހަމަކަށަވަރުން މުޙައްމަދުގެފާނީ އެކަލާނގެ އަޅާކަމަށާއި، ރަސޫލާކަމަށް، އަދި ހަމަކަށަވަރުން ޢީސާގެފާނީ އެކަލާނގެ އަޅާކަމަށާއި، ރަސޫލަކުކަމަށް އަދި މަރްޔަމްގެފާނުގެ ހަށިކޮޅުގައި އެކަލާނގެ ލެއްވި " كُنْ " "ވާށޭ" މި ކަލިމަފުޅުގެ ނަތީޖާކަމަށާއި އެކަލާނގެ ހެއްދެވި ފުރާނަތަކުގެ ތެރެއިން ފުރާނައެއްކަމަށ،ް އަދި ސުވަރުގެއަކީ ޙައްޤުވެގެންވާ ތަނެއްކަމަށާއި، ނަރަކައަކީ ޙައްޤުވެގެންވާ ތަނެއްކަމަށް ހެކިވެއްޖެމީހާ ދަންނައެވެ. ﷲ ތަޢާލާ އޭނާ ކޮށްފައިވާ ޢަމަލުތަކުގެ މައްޗަށް ސުވަރުގެ ވައްދަވާނެއެވެ. "

އަދިވެސް ބުޚާރީއާއި މުސްލިމުގައި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢިތުބާނު ބުނު މާލިކުގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘްފުޅުގައިވަނީ:
"فَإِنَّ اللهَ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ: لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ, يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللهِ"
މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން ﷲ ގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކައި لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ކިޔައިފިމީހާ ދަންނައެވެ. ފަހެ މާތްﷲ އެފަދަމީހާ ނަރަކައަށް ޙަރާމްކުރައްވައިފިއެވެ." (1)

އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި أبو سعيد الخدري ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ.
"قَالَ مُوسَى عَلَيْهِ السَّلاَم: يَارَبِّ! عَلِّمْنِي شَيْئاً أَذْكُرُكَ وَأَدْعُوكَ بِهِ. قَالَ: قُلْ يَامُوسَى! لا إِلهَ إِلا اللهُ، قَالَ: كُلُّ عِبَادِكَ يَقُولُونَ هَذَا، قَالَ: يَامُوسَى! لَوْ أَنَّ السَّمَاوَاتِ السَّبْعَ وَعَامِرَهُنَّ غَيْرِي وَالأَرَضِينَ السَّبْعَ فِي كِفَّةٍ، وَلاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ فِي كِفَّةٍ، مَالَتْ بِهِنَّ لاَ إِلهَ إِلاَّ اللهُ" (رواه ابن حبان والحاكم وصحّحه)
މާނައީ: " މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް، ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތަށް ދެންނެވިއެވެ. އޭ ހައްދަވާބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! މިއަޅާއަށް، އިބަރަސްކަލާނގެ ހަދުމަކުރާނެ އަދި އިބަރަސްކަލާނގެއަށް ދުޢާކުރާނެ ޛިކުރެއް އުގަންނައިދެއްވާނދޭވެ! ﷲ ތަޢާލާ ވަހީކުރެއްވިއެވެ. އޭ މޫސާއެވެ. لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ މިކަލިމަފުޅު ވިދާޅުވާށެވެ. މޫސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް ދެންނެވިއެވެ. އޭ ހައްދަވާބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! އިބަ ﷲ ގެ އެންމެހައި އަޅުތަކުން އެ ކަލިމަފުޅު ވިދާޅުވެއެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ. އޭ މޫސާއެވެ. ހަތްއުޑާއި، ތިމަން ﷲ ފިޔަވައި އެ އުޑުތަކުގެ އަހުލުވެރިންނާއި، އަދި ހަތްބިން ތިލަފަތުގެ އެއްފަރާތަށް ލައިފައި لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ އަނެއްފަރާތަށް ލައިފިނަމަ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ފަރާތަށް ތިލަފަތް ލެނބިގެން ހިނގައިދާނެއެވެ. (އެބަހީ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ގެ މާނައާއި އެކަލިމަ ވާޖިބުކުރާކަންތައްތައް މިހާވެސް ފުޅާވެ ބަރުވެގެންވެއެވެ.)"

އަދި ޙަސަން ސަނަދަކުން އަލްއިމާމުއް ތިރްމިޛީ މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަނަސް ބުނު މާލިކުގެ ކިބައިން ރިވާކުރެއްވި ރިވާޔަތެއްގައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަ ހަދީޘްފުޅުކުރައްވަނިކޮށް އަހުރެން އެއްސެވީމެވެ. ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރެއްވިއެވެ.
" يَا ابنَ آدَمَ! لَوْ أَتَيْتَنِي بِقُرَابِ الأَرْضِ خَطَايَا، ثُمَّ لَقِيْتَنِي لا تُشْرِكُ بِي شَيْئاً، لأَتَيْتُكَ بِقُرَابِهَا مَغْفِرَةً "
މާނައީ: "އޭ އާދަމުގެ ދަރިޔާއެވެ. ތިބާ ބިންގަނޑު ފުރައި ފާފަ ހިފައިގެން ތިމަން ﷲ ގެ ޙަޟްރަތަށް އައިސް، ޝިރުކު ނުކުރާ ޙާލު ތިމަން ﷲ އާއި ބައްދަލުކޮށްފިނަމަ، އެބިންގަޑު ފުރާ ފާފަ ފުއްސެވުން ތިބާއަށް ދެއްވާ ހުށީމެވެ."

މިބާބުގައި އެކުލެވޭ މަސްއަލަތައް:
1. ﷲ ތަޢާލާގެ ދަރުމަވަންތަކަން ތަނަވަސްވެގެންވުން.
2. ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުގައި ތައުޙީދުގެ ޘަވާބު ގިނަވެގެންވުން.
3. ޘަވާބާއި އެކުއެކީ ފާފަތަކުގެ ކައްފާރާއަކަށް ތައުޙީދުވުން.
4. ސޫރަތުލް އަންޢާމުގެ 82 ވަނަ އާޔަތުގެ ތަފްސީރު (އެބަހީ ދަލީލުތަކުން އެނގި ބަޔާންވެގެންވާގޮތުން މިއާޔަތުގައި ظُلْمُ ގެ މުރާދަކީ ޝިރުކެވެ.)
5. މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުބާދަތު ބުނު ޞާމިތު ރިވާކުރެއްވި ޙަދީޘްފުޅުގައިވާ ފަސް ކަންތަކަށް ފިކުރުކުރުން.
6. ހަމަކަށަވަރުން މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުބާދަތު ބުނު ޞާމިތު ރިވާކުރެއްވި ޙަދީޘްފުޅާއި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢިތުބާނު ބުނު މާލިކު ރިވާކުރެއްވި ޙަދީޘްފުޅު ތިބާ ޖަމާކޮށްފިނަމަ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ކިޔުމޭ ބުނެވޭ ބަހުގެ މާނަ ތިބާއަށް ބަޔާންވެގެން ދާނެއެވެ. އަދި (ހަމައެކަނި ދުލުން ކިޔައިލުމުންވެސް ނަޖާތުގެ ޒަރީޢާ އެއްކަމަށް ފުދޭނެއޭ ބުނެ) ކެހިވެރި މަޅީގައި ޖެހިފައިތިބި މީހުންގެ އެބަސް ޞައްޙަނޫންކަންވެސް ތިބާއަށް އެނގޭނެއެވެ.
7. މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުބާދަތު ބުނު ޞާމިތު ރިވާކުރެއްވި ހަދީޘްފުޅުގައިވާ ޝަރުޠަށް ހުޝިޔާރުވުން (އެ ޝަރުޠަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކައި لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ކިޔުން.)
8. ނަބީބޭކަލުންވެސް لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ގެ މަތިވެރިކަމުގެ މައްޗަށް ހުޝިޔާރުވުމަށް ބޭނުންފުޅުވެ ވަޑައިގެންފައިވުން.
9. لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ މިކަލިމަފުޅު ހުރިހާ މަޚްލޫޤުންނަށް ވުރެ ބަރުވެގެން ވުމާއިއެކުވެސް މީސްތަކުން ކުރެ ކަލިމަ ދުލުން ކިޔައިގެން ތިބި ގިނަމީހުންގެ ތިލަފަތް ލުއިވާއިރު އެކަމަށް ވިސްނައި ހުޝިޔާރުވުން.
10. ހަތްއުޑުވާފަދައިން ހަތްބިންވެސް ވާކަން ނައްޞުން ސާބިތުވުން.
11. ހަމަކަށަވަރުން އެއުޑުތަކާއި ބިންތަކުގައި މަޚްލޫޤުން އާބާދު ވެފައިވާކަން ސާބިތުވުން.
12. އަޝްޢަރީ މަޒުހަބުގެ ބާޠިލު ޢަޤީދާއާ އިދިކޮޅަށް ﷲ ތަޢާލާ އަށް ސިފަފުޅުތައް ވާކަން ސާބިތުވުން. (2)
13. މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި އަނަސް ބުން މާލިކްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘްފުޅު ތިބާ ރަގަނޅަށް ދެނެގެންފިނަމަ މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުތްބާން ބުން މާލިކްގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ "فَإِنَّ اللهَ حَرَّمَ عَلَى النَّارِ مَنْ قَالَ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ يَبْتَغِي بِذَلِكَ وَجْهَ اللهِ" (މާނައީ: " ﷲ ގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކައި لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ކިޔައިފިމީހާ ދަންނައެވެ. ފަހެ ﷲ ތަޢާލާ އެފަދަމީހާ ނަރަކައަށް ޙަރާމްކުރައްވައިފިއެވެ.") މި ޙަދީޘްފުޅުގެ މުރާދަކީ ޝަރީކުކުރުން ދޫކޮށްލުންކަމާއި، ހަމައެކަނި ކަލިމަދުލުން ކިޔައިލުމަކުން ނަޖާތުގެ ޒަރީޢާއެއްކަމަށް ނުފުދޭނެކަން ތިބާއަށް އެނގޭނެއެވެ.
14. މުޙައްމަދު ޞައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަ އާއި ޢީސާ ޢަލައިހިއްސަލާމް އަކީ ﷲ ތަޢާލާގެ ދެއަޅުން ކަމަށާއި، ދެރަސޫލުންކަމަށް އައިސްފައި އޮތް އޮތުމާއި މެދު ވިސްނާ ފިކުރުކުރުން.
15. (އެހެން ހުރިހާ އިންސާނުންނާއި ޚިލާފަށް) ﷲ ތަޢާލާގެ (كُنْ) ކަލިމަފުޅުން ހެއްދެވުމުގައި ޢީސާ އަލައިހިއްސަލާމް ޚާއްޞަ ވެފައިވާކަން ދެނެގަތުން.(3)
16. ޢީސާ އަލައިހިއްސަލާމް އަކީ ﷲ ތަޢާލާ ހެއްދެވި ފުރާނަތަކުގެ ތެރެއިން ފުރާނައެއްކަން ދެނެގަތުން.
17. ސުވަރުގެ ޙައްޤުވެގެންވާ ކަމަށާއި ނަރަކަ ޙައްޤުވެގެން ވާކަމުގެ މައްޗަށް އީމާންވުމުގައި ހުރިމާތްކަން.
18. މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢުބާދަތު ބުނު ޞާމިތު ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވާ ޙަދީޘްފުޅުގައިވާ ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ އަލައިހި ވަސައްލަމަގެ މިބަސްފުޅު "عَلَى مَا كَانَ مِنَ العَمَلِ" "އޭނާ ކޮށްފައިވާ ޢަމަލުތަކުގެ މައްޗަށް" ރަނގަޅަށް ދެނެގަތުން (އެބަހީ ޙަދީޘްގައި ބަޔާންވެގެންވާ ކަންތަކަށް ހެކިދިނުން ޙައްޤުވެގެންވާ ގޮތުގައި ހެކިދީފިނަމަ ކޮންމެ ގޮތަކަށް ޢަމަލުތައް ހުރިނަމަވެސް އެމީހަކު ސުވަރުގެ ވަންނާނެ އެވެ. މިއިން ދޭހަވީ އެއްޗަކީ ސުވަރުގެ ވަނުމަށްޓަކައި ތައުޙީދަކީ ޝަރުޠެއްކަމެވެ.)
19. ޤިޔާމަތްދުވަހުގައި މީސްތަކުންގެ ޢަމަލުތައް ކިރުމަށްޓަކައި ޤާއިމުކުރެވޭ ތިލަފަތުގައި ދެފަރާތް ވާނޭކަން ދެނެގަތުން.
20. ޙަދީޘްގައި ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޖުހުފުޅު ސާބިތުވުމުން އެކަލާނގެ މޫނުފުޅުވާކަން ދެނެގަތުން. ނަމަވެސް "كَمَا يَلِيْقُ بِذَاتِهِ" އެކަލާނގެ ޒާތުފުޅާ އެކަށީގެންވާގޮތަށެވެ. އެހެނީ "لَيْسَ كَمِثْلِهِ شَيْءٌ" (الشورى: 11) އެކަލާނގެއާއި އެއްފަދަ އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއްނުވެއެވެ.)

މުތަރުޖިމުގެ ބަސްތައް
1- ބަޔާންވެގެން އެދިޔަ ޙަދީޘްފުޅުގައި ﷲ ގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކައި "لاإله إلا الله" ކިޔައިފިމީހާ ނަރަކައަށް ޙަރާމްވެއްޖެއޭ އޮތުމުން ވިސްނަންވީ ﷲގެ ވަޖުހުފުޅަށްޓަކައި ކިޔޭނީ ކޮންގޮތަކަށްތޯ ބެލުމަށެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ކަލިމައިގެ މާނައަށް ވިސްނާބަލަމާތޯއެވެ. އާދެ! ކަލިމައިގެ މާނައީ: ﷲ މެނުވީ އަޅުކަން ވެވުން ޙައްޤުވެގެންވާ އެހެން އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ. ދެން ކަލިމައިގެ ވާޖިބުތަކަށް ވިސްނާ ބަލަމާތޯއެވެ. އާދެ! ކަލިމައިގެ ވާޖިބުތަކަކީީ "إِقْرَارٌ بِاللِّسَانِ" ދުލުން އިޤުރާރުވުމެވެ. "تَصْدِيْقٌ بِالجِنَانِ" ހިތުން ތެދުކޮށް ޤަބޫލުކުރުމެވެ. "عَمَلٌ بِالجَوَارِحِ" ގުނަވަންތަކުން ޢަމަލު ކުރުމެވެ. (އެބަހީ ﷲ ގެ އިލާހުވަންތަކަމަށް ހެކިދީފި ކޮންމެ ފަރުދަކަށްވެސް ވާޖިބު ވެގެންވަނީ ﷲ އެންގެވި އެންމެހައި ކަމެއްކޮށް ނަހީ ކުރެއްވި އެންމެހައި ކަމަކުން ދުރުވެގަތުމެވެ.) ދެން މިތިން ކަންތައް އެމީހެއްގެ ކިބައިގައި ފުރިހަމަ ވެއްޖެމީހާގެ ނަތީޖާއަކީ ނަރަކައަށް އެމީހަކު ޙަރާމްވެ އެމީހަކަށް ސުވަރުގެ ވާޖިބުވުމެވެ.

2- އަޝްޢަރީ މަޒުހަބުގެ މީހުން ﷲ ތަޢާލާގެ ހަތް ސިފަފުޅު ޤަބޫލުކުރެތެވެ. އަދި ބާކީ ސިފަފުޅުތައް ތައުވީލު ކުރެތެވެ. މިބައިމީހުން ޤަބޫލުކުރާ ހަތް ސިފަފުޅަކީ، ދެނެވޮޑިގެންވުމާއި، އައްސަވާ ވޮޑިގެންވުމާއި، ބައްލަވާ ވޮޑިގެންވުމާއި، ދިރިދެމި ވޮޑިގެންވުމާއި، ކުޅަދުންވަންތަވެ ވޮޑިގެންވުމާއި، އިރާދަކުރެއްވުމާއި، ކަލާމްކުރެއްވުމެވެ. މިބައިމީހުންނަށް އަޝްޢަރީންނޭ ކިޔުނީ މިބައި މީހުންގެ އިމާމު އަބުލް ޙަސަނުލް އަޝްޢަރީ އަށް ނިސްބަތްކޮށެވެ. ފަހުން މިކަލޭގެފާނު މި ބާޠިލް ޢަޤީދާއިން ތައުބާވެ، މިކަމަށް ރައްދުދީފައި "الإبَانَة" (އަލްއިބާނާ) ނަމަކަށް ކިޔާ ފޮތެއް ލިޔުއްވިއެވެ. ނަމަވެސް މި މަޒުހަބުގެ މީހުން އެބައި މީހުންގެ ގޮތެއް ދުލެއް ނުކުރިއެވެ.

3- އާދަމްގެފާނާއި އަދި ޙައްވާގެފާނު ފިޔަވައި އެންމެހައި އިންސާނުން ﷲ ތަޢާލާ ހެއްދެވީ ފިރިހެނަކާއި އަންހެނެއްގެ ޒަރިއްޔާއިންނެވެ. ނަމަވެސް ޢީސާގެފާނު ﷲ ތަޢާލާ ހައްދަވާފައިވަނީ كُنْ (ވާށެވެ.) މި ކަލިމަފުޅުންނެވެ. މަރިޔަމްގެފާނުގެ ޖިސްމުފުޅުގައި އެއްވެސް ފިރިހެނަކު ބީހުމަކާ ނުލައެވެ. މިކަން ސާބިތުކުރެއްވުމަށްޓަކައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "إِنَّ مَثَلَ عِيسَى عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آَدَمَ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ" (آل عمران: 59) މާނައީ: "ހަމަކަށަވަރުން ޢީސާގެފާނުގެ މިސާލަކީ ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އާދަމްގެފާނުގެ މިސާލެވެ. އެކަލާނގެ އާދަމުގެފާނު ވެލިން ހައްދަވައި ވަޙީކުރެއްވީ "كُنْ" ވާށެވެ. ދެން ހަމަ އެވަގުތު އާދަމްގެފާނު ޚަލްޤުވެއްޖެއެވެ." މިތާނގައި މުޞައްނިފް ރަޙިމަހުﷲ މިނުކުތާ ބަޔާންއެކުރެއްވީ ނަޞާރާއިންގެ ޖަމާޢަތެއްގެ ޢަޤީދާއިން މީސްތަކުން ތަންބީހު ކުރުވުމަށެވެ. އެބައިމީހުން ބުނެތެވެ. "إِنَّ اللَّهَ ثَالِثُ ثَلَاثَةٍ" (المائدة: 73) " ﷲ އީ ތިން އިލާހުން ކުރެ އެއް އިލާހެވެ." އެބައި މީހުން ބުނާގޮތުގައި މަރްޔަމްގެފާނާއި ޢީސާގެފާނަކީ ދެ އިލާހުންނެވެ. ބައްޕައަކާއި ނުލައި ޢީސާގެފާނު ޚަލްޤުވެވުމުން އެބައިމީހުން އެދެކަލުންނަށް އުލޫހިއްޔަތުގެ ދަރަޖަދިނެވެ. އަދި ޢީސާގެފާނުގެ ނިސްބަތް ﷲ އަށް ކުރިއެވެ. "وَقَالَتِ النَّصَارَى الْمَسِيحُ ابْنُ اللَّهِ" (التوبة: 30) "ނަޞާރާއިން ބުންޏެވެ. ޢީސާގެފާނަކީ ﷲގެ ދަރިކަލެކެވެ." سُبُحَانَهُ وَتَعَالَى عَمَّا يُشْرِكًون، ﷲ ގެ ކުޅަދުން ވަންތަކަމަށް އިޤުރާރުވުމުގެ ބަދަލުގައި އެބައިމީހުން ﷲ އާ ޝިރުކު ކުރީއެވެ.
..................................
އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް ލިޔުއްވާފައިވާ ކިތާބުއްތައުޙީދި ފޮތުން ނަގާފައި

Read more...

ތައުޙީދު - ފުރަތަމަ އަދި ފަހުގެވެސް ވާޖިބިއްޔާތު

އަލްއުޚްތު އުއްމު ޢީޝަލް

ދަންނާށެވެ! رسول الله صلى الله عليه وسلم، އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ގޮވާލެއްވީ ތައުޙީދަށެވެ. އަދި الله سبحانه وتعالى ގެ މަގު، ޙައްޤުވެގެންވާ މަގު ހޯދާމީހަކަށްވާ ފުރަތަމަ މަރުޙަލާއަކީ ވެސް އެއީ އެވެ. އެހެންކަމުން އިސްލާމް ވާން ބޭނުން މީހާ އެންމެ ފުރަތަމަ ވެސް ދެނެގަންނަންވީ ތައުޙީދެވެ. އަދި އިސްލާމް ދީނަށް ގޮވައިލާ މީހާގެވެސް އެންމެ އިސްވާޖިބަކީ އެއީއެވެ. الله سبحانه وتعالى، ފޮނުއްވި ރަސޫލުންގެ ވެސް ޢަމަލުތަށް ބެހެއްޓެވީ އެގޮތުގެ މަތިންނެވެ. އެބޭބޭކަލުންގެ ވިދާޅުވަމުން ގެންދެވިއެވެ. ”ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ތަޢާލާއަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ. އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“

ނޫޙް عليه السلام، އާއި މެދު الله سبحانه وتعالى ވަޙީ ކުރައްވާފައިވެއެވެ.
”لَقَدْ أَرْسَلْنَا نُوحًا إِلَى قَوْمِهِ فَقَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ إِنِّي أَخَافُ عَلَيْكُمْ عَذَابَ يَوْمٍ عَظِيمٍ“
”ހަމަކަށަވަރުން ތިމަން ﷲ ނޫޙު (عليه السلام) އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންގެ ގާތަށް ފޮނުއްވީމެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނޭވެ! ﷲ ތަޢާލާ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ. އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު: 59]

އަދި ހޫދު عليه السلام، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
”قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ أَفَلا تَتَّقُونَ“
”އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އޭ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނޭވެ! ﷲއަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަޢުރާފު: 65]

އަދި ޞާލިޙް عليه السلام، އެކަލޭގެފާނުގެ ޤައުމަށް ވިދާޅުވިއެވެ.
”قَالَ يَا قَوْمِ اعْبُدُوا اللَّهَ مَا لَكُمْ مِنْ إِلَهٍ غَيْرُهُ... “
”އޭ ޤައުމުގެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ! އެއިލާހު ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ތިޔަބައިމީހުންނަކަށް ނުވެއެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަޢްރާފު: 73]

އަދިވެސް (މިބީދައިން) الله سبحانه وتعالى، ވަޙީ ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
”وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ قَبْلِكَ مِنْ رَسُولٍ إِلا نُوحِي إِلَيْهِ أَنَّهُ لا إِلَهَ إِلا أَنَا فَاعْبُدُونِ“
”އަދި ތިމަން ﷲ ކަލޭގެފާނުގެ ކުރިންވެސް އެއްވެސް ރަސޫލަކަށް މިފަދައިން ވަޙީ ނުކުރައްވާ ނުފޮނުއްވަމެވެ. ތިމަން ﷲ ފިޔަވައި ޙައްޤުވެގެން އަޅުކަންކުރެވޭ އެހެން ފަރާތެއް ނުވެއެވެ. އެހެންކަމުން ތިމަން ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރާށެވެ.“ [ސޫރަތުލް އަންބިޔާ: 25]

އަދި رسول الله صلى الله عليه وسلم، ޙަދީޘް ކުރައްވާފައި ވެއެވެ.

. ”ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އަމުރު ކުރެވިގެންވަނީ މީސްތަކުންނާއި ހަނގުރާމަކުރުމަށެވެ. އެއީ ﷲ ތަޢާލާ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށާއި އަދި މުޙައްމަދުގެފާނަކީ ﷲ ގެ ރަސޫލާ ކަމަށް ހެކިވަންދެނެވެ.“ (ރަވާހު ބުޚާރީ ވަ މުސްލިމް)

އަދި އެހެންކަމުން، މީސްތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ފުރަތަމަ ވާޖިބަކީ މިއީ އެވެ. އަދި މިއީ ކޮންމެ މުކައްލަފެއް (ޝަރީޢަތުގެ ކަނޑައެޅިފައި ކަންތައް ކުރުން ވާޖިބުވާ މީހުން (އެބަހީ: ބުއްދިސަލާމަތުން ހުރުން، ބާލިޣުވެފައިވުން) ގެ މައްޗަށްވެސް ވާ ވާޖިބެކެވެ. އެހެންކަމުން ﷲ ފިޔަވައި އެހެން އިލާހަކު ނުވާކަމަށް ހެކިވުމަކީ މީސްތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ފުރަތަމަ ވާޖިބެވެ. އަދި އެންމެ ފަހުގެވެސް ވާޖިބަކީ އެއީ އެވެ. رسول الله صلى الله عليه وسلم، ީޙަދީޘް ކުރައްވާ ފައިވެއެވެ. ”އެމީހެއްގެ އެންމެ ފަހުބަހަކީ لا اله الا الله ކަމުގައި ވާ މީހާ، ޖަންނަތަށް ވަންނާނެއެވެ.“(ރަވާހު އަބޫދާއޫދު، އިރްވާ އަލްޤަލީލްގައި ޝައިޚް އަލްބާނީ، މިޙަދީޘަކީ ޙަސަން ޙަދީޘެއްކަމަށް ވިދާޅުވެފައިވޭ)
........................
ނޯޓް: މިލިޔުމަކީ ދީން.އިންފޮރ އިން ނަގާފައިވާ ލިޔުމެއް

Read more...

ތައުޙީދުގެ މާނަޔާއި އޭގެ ބައިތައް

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް، ހިންނަވަރު

ތައުޙީދު ގެ މާނަ:
ޢަރަބި ބަހުން ތައުޙީދު އޭ ބުނުމުން އޭގެ މާނައަކީ އެކަހެރި ކުރުމެވެ. ނުވަތަ އެކަށްޗެއް ކަމުގައި ބެލުމެވެ. އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ.

ޝަރީޢަތުގެ އިޞްޠިލާޙުގައި ތައުޙީދު އޭ ބުނުމުން އޭގެ މަނައަކީ ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ރުބޫބިއްޔަ ވަންތަކަމާއި އުލޫހިއްޔަވަންތަކަމާއި އަދި އިސްމު ފުޅުތަކާއި ސިފަފުޅު ތަކުގައިވެސް ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ އެއްކައުވަންތަ ކުރުމެވެ. އަދި މިބުނި ތިންބައިން ކުރެ އެއްބައެއްގައި ވެސް އެއިލާހުއާއި އެއްފަދަވެ ބައިވެރިވާ އެހެން އެއްވެސް ދެވަނަ އެއްޗެއް ނެތް ކަމުގައި ޔަޤީން ކޮށް އެގޮތުގެ މަތިން ޢަމަލު ކުރުމެވެ.

ތައުޙީދު ގެ ބައިތައް:
ޢާއްމު ގޮތެއްގައި ތައުޙީދު ބެހިގެންވަނީ ތިން ބަޔަކަށެވެ. އެއީ:
تَوحِيدُ الرُّبُوبِيَّة
تَوحِيدُ اُلُوهِيَّة
تَوحِيدُ اْلاَسْمَاءُ وَالصِّفَاتُ
ތައުޙީދު ފުރިހަމަވަނީ މިބަޔާންވެދިޔަ ތިންބައިވެސް ފުރިހަމައަށް ގެނެސްގަނެގެންނެވެ. މިއިން އެއްބައެއްވެސް އުނިކޮށްފި މީހާ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ތައުޙީދުގެ އަހުލުވެރިއަކު ކަމުގައި ނުވާނެއެވެ.
----------------------------
ސުވާލު:
(1) ޢަރަބި ބަހުން ތައުޙީދު އޭ ބުނުމުން އޭގެ މާނައަކީ ކޮބައި ހެއްޔެވެ؟
(2) ޝަރީޢަތު ގެ އިޞްޠިލާޙުގައި ތައުޙީދު އޭ ބުނުމުން އޭގެ މަނައަކީ ކޮބައިހެއްޔެވެ؟
(3) ތައުޙީދު ބެހިގެންވަނީ ކިތައް ބަޔަށް ހެއްޔެވެ؟
(4) ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ތައުޙީދު ގެ އަޙުލުވެރިއަކަށް ވާނި ކިހިނަކުން ހެއްޔެވެ؟
...............................................................
ޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއްތައުޙީދި" ފޮތުން ނަގާފައި

Read more...

ސަވާރީއެއްގެ މަތީގައި ޑަބަލްސީޓުހެދުން ހުއްދަވެގެންވުން: ކިތާބުއްތައުޙީދި

އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް ނައިފަރު

اﷲ تعالى ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَمَا خَلَقْتُ الْجِنَّ وَالْإِنْسَ إِلَّا لِيَعْبُدُونِ (الذاريات: 56) މާނައީ: "ޖިންނީންނާއި، އިންސާނުން، ތިމަން اﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރުމަށް މެނުވީ ނުހައްދަވަމެވެ."
އަދިވެސް އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَلَقَدْ بَعَثْنَا فِي كُلِّ أُمَّةٍ رَسُولًا أَنِ اُعْبُدُوا اللَّهَ وَاجْتَنِبُوا الطَّاغُوتَ (النحل: 36) މާނައީ: "އަދި ހަމަކަށަވަރުން ކޮންމެ އުއްމަތަކަށްވެސް ތިމަން ﷲ ރަސޫލަކު ފޮނުއްވީމެވެ. (އެއީ މީސްތަކުންނަށް ތައުޙީދުގެ މި ދަޢުވަތު ދިނުމަށްޓަކައެވެ.) ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ. އަދި ޠާޣޫތުން (އެބަހީ ﷲ ތަޢާލާ ފިޔަވައި އަޅުކަން ވެވޭ ކޮންމެ އެއްޗަކުން) ދުރުހެލިވެ އެއްކިބާވާށެވެ."

އަދިވެސް އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
قَضَى رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِنْدَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُلْ لَهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُلْ لَهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا *وَاخْفِضْ لَهُمَا جَنَاحَ الذُّلِّ مِنَ الرَّحْمَةِ وَقُلْ رَبِّ ارْحَمْهُمَا كَمَا رَبَّيَانِي صَغِيرًا (الإسراء: 23 - 24 )
މާނައީ: "އަދި ތިބާގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ފައިސަލާ ކުރައްވާފައިވަނީ ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެއަށް މެނުވީ އަޅުކަން ނުކުރުމަށާއި، މައިން ބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށެވެ. އެދެމީހުން ކުރެ އެކަކު ނުވަތަ އެދެމީހުން ތިބާގެ ގާތުގައި މުސްކުޅި އުމުރާ ހަމައަށް ފޯރައިފިނަމަ ފަހެ އެދެމީހުންނަށް އުއްފުވެސް ނުބުނާށެވެ. އަދި އެދެމީހުންނަށް ހަރުކަށިބަސްވެސް ނުބުނާށެވެ. އަދި އެދެމީހުންނަށް މާތްބަހުން ބުނާށެވެ. އަދި އެދެމީހުންނަށް އޯގާތެރިކަމާއެކު ނިކަމެތިކަމުގެ ފިޔަ ތިރިކޮށްލާށެވެ. އަދި އެދެމީހުންނަށް މިފަދައިން ދުޢާކޮށްދޭށެވެ. އޭހައްދަވައި ބޮޑުކުރެއްވި ރަސްކަލާކޮ! އެދެމީހުން މިއަޅާ ކުޑައިރުއްސުރެ ތަރުބިއްޔަތުކޮށް ބަލާބޮޑުކުރިފަދައިން އެދެމީހުންނަށް ރަޙުމަތްލައްވާނދޭވެ."
އަދިވެސް އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا (النساء: 36) މާނައީ: "އަދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރާށެވެ. އަދި އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކުނުކުރާށެވެ."
އަދިވެސް އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ أَلَّا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا وَلَا تَقْتُلُوا أَوْلَادَكُمْ مِنْ إِمْلَاقٍ نَحْنُ نَرْزُقُكُمْ وَإِيَّاهُمْ وَلَا تَقْرَبُوا الْفَوَاحِشَ مَا ظَهَرَ مِنْهَا وَمَا بَطَنَ وَلَا تَقْتُلُوا النَّفْسَ الَّتِي حَرَّمَ اللَّهُ إِلَّا بِالْحَقِّ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَعْقِلُونَ * وَلَا تَقْرَبُوا مَالَ الْيَتِيمِ إِلَّا بِالَّتِي هِيَ أَحْسَنُ حَتَّى يَبْلُغَ أَشُدَّهُ وَأَوْفُوا الْكَيْلَ وَالْمِيزَانَ بِالْقِسْطِ لَا نُكَلِّفُ نَفْسًا إِلَّا وُسْعَهَا وَإِذَا قُلْتُمْ فَاعْدِلُوا وَلَوْ كَانَ ذَا قُرْبَى وَبِعَهْدِ اللَّهِ أَوْفُوا ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَذَكَّرُونَ * وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ وَلَا تَتَّبِعُوا السُّبُلَ فَتَفَرَّقَ بِكُمْ عَنْ سَبِيلِهِ ذَلِكُمْ وَصَّاكُمْ بِهِ لَعَلَّكُمْ تَتَّقُونَ (الأنعام: 151- 153)
މާނައީ: "(އޭ މުޙައްމަދުގެފާނެވެ.) ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުން އަންނާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންގެ މައްޗަށް ޙަރާމްކުރެއްވި ކަންތައްތައް ތިމަންކަލޭގެފާނު ކިޔައިދެއްވާ ހުށީމެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް އެއްޗަކާ ޝަރީކު ނުކުރާށެވެ. އަދި (މައިންބަފައިންނަށް ބަދު ސުލޫކު ނުކުރާށެވެ. އަދި ކިއެއްތަ!) މައިންބަފައިންނަށް އިޙުސާންތެރިކޮށް ހިތާށެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ފަޤީރުވެދާނެކަމަށް ބިރުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ދަރިން ޤަތުލުނުކުރާށެވެ. ތިޔަބައިމީހުންނަށާއި، އެކުދިންނަށް ރިޒުގު ދެއްވަނީ ތިމަން ރަސްކަލާނގެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ފާޙިޝް ކަންތައްތަކާ ކައިރިނުވާށެވެ. އެއީ ފާޅުވެގެންވާ ކަމެއްވިޔަސް އަދި ވަންހަނާ ވެގެންވާ ކަމެއްވިޔަސްމެއެވެ. އަދި ޙައްޤަކާއި ނުލައި ﷲ ތަޢާލާ ޙުރުމަތްތެރިކުރައްވައިފައިވާ ނަފްސެއް ތިޔަބައިމީހުން ޤަތުލުނުކުރާށެވެ. މިގޮތަށް އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވަޞިއްޔަތްކުރައްވައެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ވިސްނާތޯއެވެ. އަދި ހެޔޮގޮތުގައި މެނުވީ ޔަތީމުންގެ މުދަލާކައިރި ނުވާށެވެ. (އެބަހީ ތިޔަބައިމީހުންގެ އަތުގައިވާ ޔަތީމުންގެ މުދާ ހެޔޮގޮތުގައި މެނުވީ ޚަރަދު ނުކުރާށެވެ.) އެއީ އެކުދިން ބާލިޣުވެ ޒުވާން އުމުރާ ހަމައަށް ފޯރައިފުމަށް ދާންދެނެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން އިންސާފުވެރި ކަމާއިއެކު މިނެކިރުމުގައި ވަފާތެރިވާށެވެ. (އެބަހީ ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ.) އެއްވެސް ނަފުސަކަށް އެނަފުސަކަށް ކުޅަދާނަވެގެންނުވާ މިންވަރަކަށް ތިމަން ރަސްކަލާނގެ ތަކުލީފެއް ނުޖައްސަވަމެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ބަސްބުނާ ހިނދު އިންސާފުވެރިވާށެވެ. އެއީ ގާތްތިމާގެ މީހަކާ ދޭތެރޭ ބަސްބުނަން ޖެހުނުކަމުގައި ވީނަމަވެސްމެއެވެ. އަދި ﷲ ގެ ޢަހުދު ފުރިހަމަ ކުރާށެވެ. (އެބަހީ ﷲ އަމުރުކުރެއްވި ކަންތައް ކުރާށެވެ. ނަހީކުރެއްވި ކަންތަކުން ދުރުވާށެވެ. އަދި ﷲ ގެ ފޮތަށާއި ރަސޫލާގެ ސުންނަތަށް ޢަމަލުކުރާށެވެ. ﷲ ގެ ޢަހުދަކީމިއެވެ.) މިގޮތަށް އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވަޞިއްޔަތް ކުރައްވައެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ނަސޭހަތް ހާސިލުކުރޭތޯއެވެ. އަދި މިއީ ތިމަން ﷲ ގެ ސީދާވެގެންވާ ތެދުމަގެވެ. މި މަގަށް ތިޔަބައިމީހުން ތަބާވާށެވެ. އަދި އެހެނިހެން މަގުތަކަށް ތިޔަބައިމީހުން ތަބާނުވާށެވެ. (ތަބާ ވެއްޖެނަމަ) އެމަގުތައް ތިޔަބައިމީހުން އެކަލާނގެ، ތެދުމަގުން އެއްކިބާ ކުރާނެއެވެ. މިގޮތަށް އެކަލާނގެ ތިޔަބައިމީހުންނަށް ވަޞިއްޔަތްކުރައްވައެވެ. އެއީ ތިޔަބައިމީހުން ތަޤުވާވެރިވޭތޯއެވެ."
މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި ޢަބްދުﷲ ބުނު މަސްޢޫދު ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ.
" مَنْ أَرَادَ أَنْ يَنْظُرَ إِلَى وَصِيَّةِ مُحَمَّدٍ الَّتِي عَلَيْهَا خَاتَمُهُ, فَلْيَقْرَأْ قَولَهُ تَعَالى قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ. إلى قوله: وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ الأية " މާނައީ: محمّد صلّى الله عليه وسلّم އެކަލޭގެފާނުގެ ސިއްކަފުޅު ޖައްސަވައިފައިވާ ވަޞިއްޔަތްޕުޅަށް ބަލަން ބޭނުންވާމީހާ ފަހެ ﷲ ތަޢާލާގެ ވަޙީބަސްފުޅު قُلْ تَعَالَوْا أَتْلُ مَا حَرَّمَ رَبُّكُمْ عَلَيْكُمْ އިން ފެށިގެން وَأَنَّ هَذَا صِرَاطِي مُسْتَقِيمًا فَاتَّبِعُوهُ ގެ ނިޔަލަށް ކިޔާ ހުށިކަމެވެ. (އާޔަތުގެ މާނަ އިސްވެ ހިނގައްޖެއެވެ.) رواه الترمذي وحسّنه.
އަދި މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި މުޢާޛު ބުނު ޖަބަލު ގެ ކިބައިން ރިވާވެގެންވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. އަހުރެން رسول الله صلّى الله عليه وسلّم ގެ ފަހަތްޕުޅުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ޙިމާރުކޮޅުގެ މަތީގައި ސަވާރުވެގެން ވަނިކޮށް އަހުރެންނަށް ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ.
" يَا مُعَاذُ ! أَتَدْرِيْ مَا حَقُّ اللهِ عَلى العِبَادِ، وَمَا حَقُّ العِبَادِ عَلى اللهِ؟". قُلْتُ: اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ، قَالَ: "حَقُّ اللهِ عَلى العِبَادِ أَنْ يَعْبُدُوهُ وَلا يُشْرِكُوا بِهِ شَيْئاً، وَحَقُّ العِبَادِ عَلى اللهِ أَلاَّ يُعَذِّبَ مَنْ لاَ يُشْرِكُ بِهِ شَيْئاً". قُلْتُ : يَارَسُولَ اللهِ ! أَفَلا أُبَشِّرُ النَاسَ؟ قَالَ: "لاَ تُبَشِّرْهُمْ فَيَتَّكِلُوا" (البخاري ومسلم)
މާނައީ: "އޭ މުޢާޛެވެ! އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ﷲ ގެ ޙައްޤާއި، ﷲ ގެ މައްޗަށްވާ އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤު އެނގިލައްވާތޯއެވެ؟ އަހުރެން ދެންނެވީމެވެ. އެކަން އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ﷲ އެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށެވެ. ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. އަޅުތަކުންގެ މައްޗަށްވާ ﷲ ގެ ޙައްޤަކީ އެކަލާނގެއަށް އަޅުކަން ކުރުމާއި، އެކަލާނގެ އާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކުނުކުރުމެވެ. އަދި ﷲ ގެ މައްޗަށްވާ އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤަކީ އެކަލާނގެއާ އެއްވެސް އެއްޗެއް ޝަރީކުނުކުރާ މީހާއަށް ޢަޛާބު ނުދެއްވުމެވެ." އަހުރެން ދެންނެވީމެވެ. އޭﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! އެހެންވިއްޔާ އަހުރެން މީސްތަކުންނަށް އެކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ނުދެއްވާނެ ހެއްޔެވެ؟ (އެބަހީ ދެއްވަންތޯއެވެ.) ޙަދީޘްފުޅުކުރެއްވިއެވެ. އެބައިމީހުންނަށް އެކަމުގެ އުފާވެރިކަމުގެ ޚަބަރުނުދެއްވާށެވެ. (ދެއްވައިފިނަމަ) އޭރުން އެބައިމީހުން އެކަމުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާކޮށްފައި ޢަމަލުކުރުން ދޫކޮށްލައިފާނެތެވެ.

އިސްވެދިޔަ ނައްޞުތަކުގައާއި އަޘަރުތަކުގައި އެކުލެވޭ މަސްއަލަތައް:
1. ޖިންނީންނާއި އިންސާނުން ހެއްދެވުމުގައިވާ ޙިކުމަތް.
2. ހަމަކަށަވަރުން އަޅުކަން ކުރުމޭ ބުނެވުނު ބަހުގެ މުރާދަކީ اﷲ އެއްކައުވަންތަކުރުމެވެ. ސަބަބަކީ رسول الله صلّى الله عليه وسلّم އާއި މުޝްރިކުންނާއި ދެމެދު އަރައިރުން ހިނގީ މިކަމުގައެވެ. (އެބަހީ لاَ إِلَهَ إِلاَّ اللهُ ސާބިތުކުރުމުގައެވެ. އެންމެހައި އަޅުކަމެއް ﷲ ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ ފަރާތްތަކުން ނަފީކޮށް ހަމައެކަނި ﷲ އަށް ސާބިތުކުރުމުގައެވެ.)
3. ހަމަކަށަވަރުން ﷲ އެއްކައުވަންތަ ނުކޮށްފިމީހާ ދަންނައެވެ. އޭނާ ﷲ އަށް އަޅުކަން ކުރުމުން އެއްކިބާ ވެގެންފިއެވެ. އެހެންކަމުން މިކަމުގައި ﷲ ތަޢާލާ މި ވަޙީ ބަސްފުޅުގެ މާނަވެއެވެ. وَلَا أَنْتُمْ عَابِدُونَ مَا أَعْبُدُ (الكافرون: 5) މާނައީ: "އަދި، ތިމަންކަލޭގެފާނު އަޅުކަންކުރައްވާ ފަރާތަށް އަޅުކަން ކުރާ ބައެއްކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުން ނުވެއެވެ."
4. ރަސޫލުބޭކަލުން ފޮނުއްވުމުގައިވާ ޙިކުމަތް.
5. ހަމަކަށަވަރުން ހުރިހާ އުއްމަތަކަށްވެސް (ﷲ ތަޢާލާގެ) ރިސާލަތު ޢާއްމުވެގެންވުން. (އެބަހީ ހުރިހާ އުއްމަތަކަށް ވެސް އެއުއްމަތެއްގެ ހިދާޔަތަށްޓަކައި ވަނީ ރަސޫލުން ފޮނުއްވިފައެވެ.)
6. ހަމަކަށަވަރުން ހުރިހާ ނަބިއްޔުންގެ ދީނަކީ އެއްދީނެކެވެ. (އެބަހީ ހުރިހާ ނަބިއްޔުންގެ ދަޢުވަތީ ނުކުތާއަކީ އެބޭކަލުންގެ އުއްމަތްތަކަށް ﷲ ގެ އެއްކައުވަންތަކަމަށް ގޮވައިލުމެވެ.)
7. ބޮޑު މައްސަލައަކީ، ހަމަކަށަވަރުން ޠާޣޫތަށް ކާފަރުވެގެން މެނުވީ ﷲ އަށް އަޅުކަންކުރުން ޙާޞިލެއްނުވާނެއެވެ.އަދި ހަމަ މިމޭރުމުން ﷲ ތަޢާލާގެ އަންނަނިވި ވަޙީބަސްފުޅުވެއެވެ. فَمَنْ يَكْفُرْ بِالطَّاغُوتِ وَيُؤْمِنْ بِاللَّهِ فَقَدِ اسْتَمْسَكَ بِالْعُرْوَةِ الْوُثْقَى لَا انْفِصَامَ لَهَا وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ (البقرة: 256) މާނައީ:"ފަހެ ޠާޣޫތަށް ކާފަރުވެ ﷲ އަށް އީމާން ވެއްޖެމީހާ ދަންނައެވެ. ހަމަކަށަވަރުން އޭނާ ވަކިވުމެއްނުވާ އުޅަކެއްގައި ވަރުގަދައަށް ހިފަހައްޓައިފިއެވެ."
8. ހަމަކަށަވަރުން اﷲ ފިޔަވައި އަޅުކަންވެވޭ ކޮންމެ އެއްޗަކަށް ޠާޣޫތޭ ކިޔެއެވެ.
9. ސަލަފުއްޞާލިޙުންގެ އަރިހުގައި ބަޔާންވެގެން ދިޔަ މުޙްކަމް ތިން އާޔަތުގެ އަހައްމިއްޔަތުކަމުގެ ބޮޑުކަން. އަދި އެތިން އާޔަތުގައި ﷲ ތަޢާލާގެ ޙަޟްރަތުން އަޅުތަކުންނަށް ދިހަ ޙުކުމްދެވިފައިވެއެވެ. އޭގެތެރެއިން އެންމެ ފުރަތަމަ ޙުކުމަކީ ﷲ އާ ޝަރީކުކުރުމުން މަނާކުރުމެވެ.
10. އިސްރާ ސޫރަތުގައިވާ މުޙްކަމް އާޔަތްތަކުގައި އަށާރަ މައްސަލަ ބަޔާންވެގެންވެއެވެ.ﷲ ތަޢާލާ އެމައްސަލަތައް ފަށްޓަވާފައިވަނީ އެކަލާނގެ މި ވަޙީ ބަސްފުޅުންނެވެ. لَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آَخَرَ فَتَقْعُدَ مَذْمُومًا مَخْذُولًا (الإسراء: 22) މާނައީ: "ތިބާ اﷲ އާއި އެކުގައި އެހެން އިލާހަކު ނުހަދާށެވެ. (ހަދައިފިނަމަ) އޭރުން ތިބާ އިށީދެއިންނާނީ ނުބައި ބަސްލިބި، ނިކަމެތިވެގެންވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައެވެ." އަދި އެކަލާނގެ އެމައްސަލަތައް ނިންމަވާ ލައްވާފައިވަނީ މި ވަޙީ ބަސްފުޅުންނެވެ. وَلَا تَجْعَلْ مَعَ اللَّهِ إِلَهًا آَخَرَ فَتُلْقَى فِي جَهَنَّمَ مَلُومًا مَدْحُورًا (الإسراء: 39) މާނައީ: "ތިބާ اﷲ އާއި އެކުގައި އެހެން އިލާހަކު ނުހަދާށެވެ. (ހަދައިފިނަމަ) އޭރުން ތިބާ މަލާމަތް ލިބި ރަޙުމަތުން ދުރުކުރެވިފައިވާ މީހެއްގެ ގޮތުގައި ނަރަކައަށް އެއްލައި ލެވޭނެއެވެ." ﷲ ތަޢާލާ މިމައްސަލަތަކުގެ އަހައްމިއްޔަތު ކަމުގެ މައްޗަށް އަޅަމެން ހުޝިޔާރު ކުރައްވާފައިވަނީ އެކަލާނގެ މި ވަޙީ ބަސްފުޅުންނެވެ. ذَلِكَ مِمَّا أَوْحَى إِلَيْكَ رَبُّكَ مِنَ الْحِكْمَةِ (الإسراء: 39) މާނައީ: "މިކަންތައް ވަނީ ކަލޭގެފާނުގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކަލޭގެފާނުގެ މައްޗަށް ވަޙީ ކުރައްވައިފައިވާ ޙިކްމަތުގެ ތެރެއިންނެވެ."
11. الحقوق العشرة (ދިހަ ޙައްޤު) ގެ އާޔަތޭ ނަމަކަށް ކިޔުނު ނިސާ ސޫރަތުގެ އާޔަތް. ﷲ ތަޢާލާ މިއާޔަތް ފައްޓަވާފައިވަނީ މިފަދައިންނެވެ. وَاعْبُدُوا اللَّهَ وَلَا تُشْرِكُوا بِهِ شَيْئًا (النساء: 36) (މާނައިސްވެ ހިނގައްޖެއެވެ.)
12. رسول الله صلّى الله عليه وسلّم އަވަހާރަވުމަށް ކައިރިވެވަޑައިގެންފައިވަނިކޮށް އެކަލޭގެފާނުގެ ވަޞިއްޔަތްޕުޅުގެ މައްޗަށް ތަންބީހު ކުރެއްވުން.
13. އަހުރެމެންގެ މައްޗަށްވާ ﷲ ތަޢާލާގެ ޙައްޤު ދެނެގަތުން.
14.ﷲ ތަޢާލާގެ ޙައްޤު އަޅުތަކުން އަދާކޮށްފިނަމަ އެކަލާނގެ މައްޗަށްވާ އަޅުތަކުންގެ ޙައްޤު ދެނެގަތުން.
15. ހަމަކަށަވަރުން މިމައްސަލަ އަޞްޙާބު ބޭކަލުންކުރެ ގިނަބޭކަލުންނަށް އެނގިވަޑައިގެންފައިނުވެއެވެ. (ސަބަބަކީ رسول الله صلّى الله عليه وسلّم މުޢާޛުގެފާނަށް އެކަން މީސްތަކުންނަށް ބަޔާން ނުކުރެއްވުމަށް އަމުރުކުރައްވައިފައިވާތީއެވެ. މުޢާޛުގެފާނު އެކަން އެހެނިހެން ޞަޙާބީންނަށް ބަޔާންކޮށްދެއްވީ އަވަޙާރަވުމަށް ކައިރިވީ ވަގުތުގައެވެ. އެއީ ޢިލްމުފޮރުވި މީހުންގެ ތެރެއިންވެ، ފާފަވެރިވެދާނެތީ ބިރުފުޅުގެންނެވެ.)
16. މަޞްލަޙަަތަށްޓަކައި ޢިލްމުފޮރުވުން ހުއްދަވެގެންވުން.
17. މުސްލިމަކަށް އޭނާ އުފާކުރަނިވި ޚަބަރެއްދިނުން މުސްތަޙައްބުވެގެންވުން.
18.ﷲ ތަޢާލާގެ ތަނަވަސް ރަޙުމަތުގެ މައްޗަށް ބަރޯސާކޮށް ޢަމަލުކުރުން ދޫކޮށްލުމުން ބިރުވެތިވުން.
19. ނޭނގޭ ކަމަކުން ސުވާލު ވެވިއްޖެއްޔާ ސުވާލު ވެވުނުމީހާ "اللهُ وَرَسُولُهُ أَعْلَمُ" (އެބަހީ އެކަން އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ ﷲ ތަޢާލާއެވެ. އަދި އެކަލާނގެ ރަސޫލާއެވެ.) މިފަދައިން ބުނުން.
20. ބައެއްމީހުން (ބައެއް) ޢިލްމަށް ޚާއްޞަކޮށް އަނެއްބަޔަކު (އެޢިލްމުން) މަޙުރޫމުކުރުން ހުއްދަވެގެންވުން.
21. (رسول الله صلّى الله عليه وسلّم ގެ ޒާތުފުޅު އެހާމާތްވުމާއެކު) ހިމާރުގެ މައްޗަށް ސަވާރުވެވަޑައިގަތުމުގަޔާއި އަދި ފަހަތްޕުޅަށް އެހެން މީހަކު ސަވާރުކުރެއްވުމުގައި އެކަލޭގެފާނުގެ ތަވާޟުޢުވެރިކަން.
22. ސަވާރީއެއްގެ މަތީގައި ޑަބަލްސީޓުހެދުން ހުއްދަވެގެންވުން
23. މާތްﷲ ރުއްސުންލެއްވި معاذ بن جبل ގެ މާތްކަން.
24. ތައުޙީދުގެ މައްސަލައިގެ އަހައްމިއްޔަތުކަމުގެ ބޮޑުކަން.
.........................................................
=އައްޝައިޚް މުޙައްމަދު އިބްރާހިމް ތަރުޖަމާކުރައްވާފައިވާ ކިތާބުއްތައުޙީދި ފޮތުން ނަގާފައި=

Read more...

ތައުޙީދުގެ މުހިއްމުކަން

އައްޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް، ހިންނަވަރު

اَلْحَمْدُ ِللهِ الْعَلِىِّ اْلأَحَدِ الَّذِىْ لَمْ يَلِدْ وَلَمْ يُوْلَدْ وَلَمْ يَكُن لَّهُ كُفْوًا اَحَدْ وَالصَّلاَةُ َوَالسَّلاَمُ عَلَى مُحَمَّدِ الَّذِىْ اَرْشَدَ اِلَى النَّهْجِ اْلأَقْوَمِ وَعَلَى اَلِه وَأَصْحَاِبهِ الَّذِيْنَ تَمَسَّكُوْا بِالطَّرِيْقِ اْلاَرْشَدِ .... اَمَّابَعْدَ:

އަޅުގަޑުމެންނީ އެއްކައުވަންތަ މާތް ﷲ އަށް އީމާން ވެގެން ތިބި މުއުމިނުން ކަމުގައި އިޤްރާރު ކުރަމުން ދާއިރު، އެމަތިވެރި ﷲ އީ އެއްކައުވަންތަ އިލާހު ކަމުގައި ޤަބޫލުކޮށް އެގޮތުގެމަތީން ތިމާމެންގެ ޢަމަލުތައް ބެހެއްޓޭނީ އެކަލާނގެ އެއްކައުވަންތަ ކުރެވޭ ގޮތް އެގިގެންނެވެ. އާދެ! ތައުޙީދޭ އޭ މިކިޔާ ކަލިމަ ފުރިހަމައަށް އެނގިގެންނެވެ. އަދި ތައުޙީދާ އިދިކޮޅުވާ ޝިރްކު ވެސް އެނގިގެންނެވެ.

ޝައްކެއްނެތެވެ. ތައުޙީދަކީ އަކީ އެންމެހައި ރަސޫލުންގެ ރިސާލަތު އޭގެމައްޗަށް ހުއްޓިގެންވާ މުހިއްމު މައުޟޫއެވެ. ކޮންމެ މުއުމިނަކު އެންމެ ފުރަތަމަ ދެނެގަތުން ވާޖިބު ވެގެންވާ އެންމެ ފުރަތަމަ ފިލާވަޅެވެ. ތިމާ ހެއްދެވި މަތިވެރި ﷲ މަޢުރިފާކޮށް އެއިލާހު ހަޟުރަތައް އިޚްލާޞްތެރި ކަމާއިއެކު އަޅުކަން ކުރާނޭ ގޮތް ދަސްކޮށްދޭ ފިލާވަޅެވެ.

"لاَ اِلَهَ اِلاَّ اللهُ" މިކަލިމަ އިން އެދެވޭ މުރާދެއް އުގަންނައިދޭ މުޤައްދަސް ދަރުހެވެ. އަޅުކަން ޤަބޫލުވެވޭގޮތާއި، ނުވެވޭ ގޮތް ބަޔާންކޮށްދޭ މަންހަޖްއެވެ.

ޝައްކެއްނެތެވެ. ތައުޙީދަށްއަށް ސީދާނުވާ ގޮތަށް ތިމާ ވަރުބަލިވަންދެން އަޅުކަންކުރި ނަމަވެސް، އެ ކުރެވޭ އަޅުކަމަކީ، އެއަޅުކަމަށް އެއްވެސް ޘަވާބެއް އުޖޫރައެއް ލިބޭނެޭ އަޅުކަމެއް ނޫނެވެ. އަދި ކީއްތޯއެވެ! ޘަވާބު ލިބުމުގެ ބަދަލުގައި ވޭންދެނެވި ޢަޛާބު ލިއްބައިދޭ ކަމެކެވެ. ޤިޔާމަތް ދުވަހުގެ މުޞީބާތާއި ނުރައްކަލުން ސަލާމަތްވާނެ ހަމައެކަނި ބަޔަކީ ތައުޙީދުގެ އަހުލު ވެރިންނެވެ. ރަސޫލުﷲ ޞައްލަﷲ ޢަލައިހި ވަސައްލަމަގެ ރަސޫލުކަމުގެ ފުރަތަމަ ތޭރަ ވަރަކަށް އަހަރު ހޭދަ ކުރެއްވީ ޢާންމު ގޮތެއްގައި ހަމައެކަނި މިމައުޟޫޢު، އާދެ! ތައުޙީދު މީސްތަކުންނަށް ދަސްފުޅުކޮށްދެއްވައި، ޝިރްކު ކުރުމުގެ ނުބައި ސުންޕާކަމުން މީސްތަކުން ސަލާމަތްވާނޭ ގޮތް ދަސްކޮށް ދެއްވޭތޯއެވެ.
.................................
ޝައިޚް އަބޫބަކްރު އިބްރާހިމް ލިޔުއްވާފައިވާ "ރިސާލަތުއްތައުޙީދި" ފޮތުން ނަގާފައި

Read more...

އާއެކެވެ. އެއީ ހަމަ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ނަޞީބުވެރިންނެވެ

އަލްއަޚް ޢަބްދުﷲ ރަޝީދު

އެކަލިމަކީ އެކަލިމައެއްގެ މަތީގައި އުޑާއި ބިން ޤާއިމްވެފައިވާ ކަލިމައެވެ. އެކަލިމައަކަށްޓައި ހިސާބުބެއްލެވުމާއި ދުނިޔެ ލެއްވި ކަލިމައެވެ. އެއީ އިސްލާމްކަމުގެ ތަނބެވެ. ސުވަރުގޭގެ ތަޅުދަނޑި އެވެ. ފަރުޟުތަކާއި ސުންނަތްތަކުގެ އަސާސެވެ. ކޮންމެ އިންސާނެއްވެސް އެންމެ އަހަމިއްޔަތު ދޭންޖެހޭ އަދި ފުރަތަމަ އެކަމަކަށް އީމާންވުން ވާޖިބުވެ ލާޒިމް ވެގެންވާ ކަލިމައެވެ. އެކަލިމައަށްޓަކައި ކޮންމެ މުސްލިމަކުވެސް އުގެނި އަމަލުކުރުން ލާޒިމުކޮށް، އެކަލިމައަކަށްޓަކައި ފަރުވާތެރިވެ ރައްކައުތެރިވެގެން ތިބޭ ކަލިމައެވެ. މީހެއްގެ އެންމެފަހުގެ ކަލިމައަކަށް އެކަލިމަ ވެއްޖެ މީހާ ސުވަރުގެ ވަނުމަށް މެދުވެރިވާ ކަލިމައެވެ. މުސްލިމުންނާއި ކާފަރުން ވަކިކޮށްދޭ އިނެވެ.

އުފަލާއި ހިއްހަމަޖެހުމުގެ އަހުލުވެރިންނާއި މާޔޫސްކަމާއި ހިތާމައިގެ އަހުލުވެރިން ފަރަޤުކޮށްދޭ މިންގަނޑެވެ. އާދެ އެއީ ތައުޙީދުގެ ކަލިމަ لاإله إلاالله އެވެ.
އެކަލިމަ އެއީ ތިމާ ސުވަރުގެ ވަނުމުގެ ސަބަބަކަށްވަނީ އޭގެ މާނައެއް މުރާދެއް ނޭގި ތިބެ ހަމައެކަނި ދުލުން ބުނުމަކުން ނޫނެވެ. އަދި މަޔޫސްކަމާއި ހިތާމައިގެ އަހުލުންގެ ތެރެއިން ސަލާމަތްވެ ހިއްހަމަޖެހުމާއި އުފަލުގެ އަހުލުވެރިން ގެ ތެރެއިން ވުމަށް ސަބަބަށް ވަނީވެސް އޭގެ މާނައާއި މުރާދު ނޭގި ތިބެ ގޭގޭގެ ފާރުތަކުގައި ތައްކޮށް، ފަށްފަށުގެ ފުލުގައި އެލުވާ ތިމާ ގެނގުޅޭ އެއްޗެތީގައި ލިޔެ ހެދުމަކުންވެސް ނުމެނޫންމެވެ. އެހެނެއްކަމަކު އޭގެ ފުރިހަމަ މާނައާއި މުރާދު ޙައްޤުގޮތުގައި ދެނެގަނެ އެއަށް އަމަލުކުރީމައެވެ. އެހެނީ މިމަތިވެރި ކަލިމަ ދުލުންކިޔައިގެން ތިބޭ މީހުން ތެރޭގައިވެސް އަޒާބުގެ ގޮވެތި ނަރަކައިގެ އެންމެ އަޑީގައިވާ ބަޔަކުވެސް ވެއެވެ. އެއީ މުނާފިގުންނެވެ. އެހެންކަމުން އަހަރެމެންނަށް ވާޖިބުވެލާޒިމްވެގެންވަނީ އެންމެ މާތް ވެގެންވި ތިންޤަރުނުގެ ސަލަފުއްސާލިހުން ހިންގެވި މަގުން ހިނގައި މިމަތިވެރި ކަލިމަގެ ފުރިހަމަ މާނައާއި މުރާދު ދެނެގަނެ އެއަށް އަމަލުކުރުމެވެ.
لاإله إلاالله ގެ ފުރިހަމަ މުރާދާއި މާނަ އަކީ ކޮބާ؟
މުސްލިމުންގެ ތެރޭގައި ބައެއް މީހުން މިކަލިމަގެ މާނަކުރުމުގައި ބުނެފައި ވެއެވެ. މިކަލިމައިގެ މާނައަކީ "الله تعالى ފިޔަވައި އެއްވެސް އިލާހަކު ނުވެއެވެ." މިމާނައަކީ މިކަލިމައިގެ ރަގަޅުމާނައާއި މުރާދެއްނޫންނެވެ. އެހެނީ މިހެންބުނެފިނަމަ ދެކަމުން ކުރެ އެއްކަމެއް ލާޒިމް ކުރެވެ.
ފުރަތަމަ ކަމަކީ މިހެން ބުނެފިނަމަ ކައުނުގެ ބޮޑު ޙަޤީޤަތަކަށް އިންކާރު ކުރެވުނީއެވެ. ސަބަބަކީ މިހެން ބުނުމުން الله تعالى އަށް ފިޔަވައި މީސްތަކުން އަޅުކަން ކުރަމުންދާ ހުރިހާ އިލާހުންތައްވެސް އެއީ ނުވާ އެއްޗަކަށް ވީއެވެ. الله تعالى ފިޔަވައި އެފަރާތްތަކަށް ނުޙައްޤުންއަޅުކަން ކުރަމުންދާ އެތައް އިލާހުން ތަކެއް ވެއެވެ. އޭގެތެރޭގައި ބުދުތަކާއި އިންސާނުންނާއި އިރާއި ހަނދާއި އަދިވެސް އެތައް އެއްޗެއް ހިމެނެއެވެ. މުޝްރިކުންނާއި ބެހޭގޮތުން الله تعالى ވަޙިކުރައްވަފައިވާ މިއާޔަތުން އިންސާނުން އެތަށް އިލާހުންތަކަކަށް އަޅުކަންކުރަމުން ދާކަން ދޭހަވެއެވެ.
أَجَعَلَ الْآَلِهَةَ إِلَهًا وَاحِدًا إِنَّ هَذَا لَشَيْءٌ عُجَابٌ (سورة ص 5)
މާނައީ: "އެކަލޭގެ ފާނު ހުރިހާ އިލާހުންތައް އެއް އިލާހަކަށް ހެއްދެވީ ހެއްޔެވެ؟ ހަމަކަށަވަރުން މީ ނުހަނު އަޖާޢިބުވާފަދަ ކަމެއްކަން ކަށަވަރެވެ."
ދެވަނަކަމަކީ އަޅުކަންކުރެވޭ ހުރިހާ ތަކެއްޗަކީ الله تعالى އޭ ބުނުމެވެ. ނުވަތަ ހުރިހާ އެއްޗަކީވެސް الله تعالى އޭ ބުނުމެވެ. ޝައްކެއް ނެތް ގޮތުގައި މިއީ މުޅިން ބާޠިލް ދައުވާ އެކެވެ. މިއީ ވިހުދަތުލް ވުޖޫދު ގެ އަހުލުވެރިން ބުނަމުންދާ ގޮތެވެ. އެބައި މީހުން ބުނެއެވެ. " الله تعالى ފިޔަވައި އެހެން އެއްވެސް އެއްޗެއް ނުވެއެވެ"
މިދެ ދައުވާ އަކީވެސް ބާޠިލް ދައުވާތަކެއް ކަންކަށަވަރެވެ.
އެކަމުގައި ޝައްކެއްނުވާ އެންމެ ޞައްޙަގޮތުން لاإله إلاالله ގެ ފުރިހަމަ މުރާދާއި މާނަ އަކީ ކޮބާ ހެއްޔެވެ؟ ދީނުގެ އިލްމު ލިބިގެންތިއްބެވި ދަންނަބާކަލުން ވަނީ މިކަލިމާގެ މާނައާއި މުރާދު ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައެވެ. އެގޮތުން މަޝްހޫރު ތަފްސީރު ޠަބަރީގައި البقرة ސޫރަތުގެ 163ވަނަ އާޔަތް وَإِلَهُكُمْ إِلَهٌ وَاحِدٌ لَا إِلَهَ إِلَّا هُوَ الرَّحْمَنُ الرَّحِيمُ ތަފްސީރު ކޮށްދެއްވަމުން އިމާމު ޠަބަރީ ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައި ވާގޮތުން އިޖްމާލީގޮތެއްގައި މިކަލިމައިގެ މާނައާއި މުރާދަކީ " الله تعالى ފިޔަވައި ޙައްޤުގޮތުގައި އަޅުކަން ވެވޭ އިލާހަކު ނުވެއެވެ." މިއެވެ. އަދި މިއާއެކު މި ކަލިމާގައި ދެރުކުނެއް އެކުލެވިގެން ވާކަމަށް ދަންނަބޭކަލުން ބަޔާންކޮށްދެއްވާފައި ވެއެވެ. އެއީ ނަފީ ކުރުމާއި ޘާބިތުކުރުމެވެ. الله تعالى ފިޔަވައި އެހެން ހުރިހާ އިލާހުންތަކަށް ކުރެވޭ އަޅުކަން ނަފީކޮށް އިންކާރު ކުރުމާއި، الله تعالى އަށް ކުރެވޭ އަޅުކަން ޘާބިތުކޮށް ހިތުގެ އަޑިންއެކަން ޤަބޫލުކޮށް ހަމައެކަނި އެއިލާހަށް އަޅުކަން ކުރުމެވެ. މިކަމަށް ދަލާލަތު ކޮށްދޭ އެތަށް ދަލީލެއް ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ވެއެވެ.
الله تعالى ވަޙީކުރައްވާފައި ވެއެވެ.
ذَلِكَ بِأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْحَقُّ وَأَنَّ مَا يَدْعُونَ مِنْ دُونِهِ هُوَ الْبَاطِلُ وَأَنَّ اللَّهَ هُوَ الْعَلِيُّ الْكَبِيرُ (الحج 62) މާނައީ "އެހެނީ ހަމަކަށަވަރުން الله تعالى އީ ޙައްޤުވަންތަ އިލާހެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން އެއިލާހު ފިޔަވައި އެއުރެން އަޅުކަން ކުރާތަކެއްޗަކީ، އެއީ ބާޠިލްތަކެއްޗެވެ. އަދި ހަމަކަށަވަރުން الله تعالى އީ އެންމެ މަތިވެރި އެންމެ އަޡަމަތްތެރި އިލާހެވެ."
އޭ ލޮބުވެތި އަޚުންނާއި އުޚުތުންނޭ! لاإله إلاالله އަކީ ތައުޙީދުގެ ބުންޔާދެވެ. އެކަލިމައެއްގެ މައްޗަށް ހުރިހާ އަމަލުތަކެއް ބިނާ ކުރަންޖެހޭ ކަލިމައެވެ. ކަލިމައިގެ މަނައާއި މަފްހޫމާއި މުރާދު ދެނެގަނެ އޭގެ ޝަރުތުތައްފުރިހަމަކޮށްފިނަމަ ކަލިމައިގެ މައްޗަށް ބިނާކުރާ ޢަމަލުތައް ޞައްޙަވުމައި މެދު އެއްވެސް ޝައްކެއްނެތެވެ. އަދި ކިއެއްތަ! އެފަދަ މީހަކީ ޙަޤީޤަތުގައިވެސް ނަޞީބު ވެރިއެކެވެ. الله تعالى ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންނަކީ ފުރިހަމަ މުއައްޙިދުން ކަމުގައި ލައްވައި ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ކާމިޔާބުގެ އަހުލުވެރިންގެ ތެރެއިން ލައްވާށި. އާމީން!

Read more...